ዳግማዊ ሚኒሊክ – Ethiopian Tribune https://ethiopiantribune.com የኢትዮጵያ ትሪቢውን Tue, 19 Aug 2025 10:10:19 +0000 en-GB hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 https://i0.wp.com/ethiopiantribune.com/wp-content/uploads/2020/08/EthiopianTribune.jpg?fit=32%2C32&ssl=1 ዳግማዊ ሚኒሊክ – Ethiopian Tribune https://ethiopiantribune.com 32 32 213632640 ባል እና ሚስት ከአንድ ወንዝ ይቀዳሉ ወይስ በተመሳሳይ ቀን ይወለዳሉ? https://ethiopiantribune.com/2025/08/%e1%89%a3%e1%88%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%93-%e1%88%9a%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8a%a8%e1%8a%a0%e1%8a%95%e1%8b%b5-%e1%8b%88%e1%8a%95%e1%8b%9d-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8b%b3%e1%88%89-%e1%8b%88%e1%8b%ad%e1%88%b5/ https://ethiopiantribune.com/2025/08/%e1%89%a3%e1%88%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%93-%e1%88%9a%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8a%a8%e1%8a%a0%e1%8a%95%e1%8b%b5-%e1%8b%88%e1%8a%95%e1%8b%9d-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8b%b3%e1%88%89-%e1%8b%88%e1%8b%ad%e1%88%b5/#respond Tue, 19 Aug 2025 09:51:55 +0000 https://ethiopiantribune.com/2025/08/%e1%89%a3%e1%88%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%93-%e1%88%9a%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8a%a8%e1%8a%a0%e1%8a%95%e1%8b%b5-%e1%8b%88%e1%8a%95%e1%8b%9d-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8b%b3%e1%88%89-%e1%8b%88%e1%8b%ad%e1%88%b5/
0 0
Read Time:4 Minute, 43 Second

ተፃፈ በ ታዘብ አራጋው
‎
‎የመድሃኒት ጥቂት ይበቃል እያለች፤
‎የምኒልክ እናት አንድ ወልዳ መከነች፡፡
‎
‎የስልጣኔ ሸማኝ፣ የሃገር ባለውለታ፣ የዘመናዊቷ ኢትዮጵያ አንጥረኛ፣ የማትደፈር ሃገር መስራች እንደሆኑ ይነገራል፡፡ ባለቤታቸው ደግሞ ለንጉሰ ነገስቱ ብቻ ሳይሆን ለሚወዱት ሕዝብ ጭምር ዘውድ፣ የአዲስ አበባ ቆርቋሪ፣ የሴት ባለመላ እና የጦር አጋፍሪም ጭምር ናቸው ይባላሉ፡፡በአራት ዓመታት ልዩነት ነሐሴ 12 ቀን 1836 እና ነሐሴ 12 ቀን 1832 ዓ.ም ሚስት እና ባል በቅደም ተከተል በኢትዮጵያ ምድር ስር ፈለቁ፡፡ የሚገርመው ግን ተመሳሳይ ቀን መወለዳቸው ብቻ ሳይሆን በኢትዮጵያዊያን ወግና ባህል ብዙም ባልተለመደ መልኩ ሚስት ባልን አራት ዓመታት አስከንድተው መብለጣቸው ነው፡፡ እቴጌ ጣይቱ እምየ ምኒልክን በአራት ዓመታት ይቀድሟቸዋል፤ ይችንም ዓለም ሲሰናበቱ የአራት ዓመታት ልዩነት አላቸው፡፡
‎
‎የንጉስ ሳህለ ስላሴ ልጅ ከሆኑት አባታቸው ልዑል ኃይለ መለኮት እና ከእናታቸው ከወይዘሮ እጅግአየሁ ለማ ከደብረ ብርሃን ደቡብ ምዕራብ አቅጣጫ አምስት ኪሎ ሜትር ገደማ ርቃ በምትገኘው የገጠር መንደር አንጎለላ ልዩ ስሟ እንቁላል ኮሶ መንደር ውስጥ ነሐሴ 12 ቀን 1836 ዓ.ም አንድ ህፃን ይህችን ምድር ተቀላቀለ፡፡ ይህ ህፃን የኋላ ኋላ በአካልና በአዕምሮ ጎልምሶ እና ነግሶ በሚመራው ሕዝብ ዘንድ ሞገስ ተችሮት የጥቁር አፍሪካውያን ሁሉ መከታ ይሆናል ብሎ ያሰበ ባይኖርም ስሙን ግን ምኒልክ ሲሉ አወጡለት፤ ዳግማዊ መሆኑን ሲያመሰጥሩ ነው፡፡
‎
‎ህፃኑ ምኒልክ የመፃዒ መራሂ መንግስትነቱ መክሊት ይገለጥ ዘንድ ግን ከ12 ዓመታት በላይ መጠበቅ አላስፈለገውም፡፡ ህዳር 1 ቀን 1848 ዓ.ም ልክ በ12 ዓመታቸው የአባታቸው ኃይለ መለኮት የቀብር ስነ ስርዓት እንደተፈፀመ የአባታቸውን አልጋ በይፋ ተቀበሉ፡፡
‎
‎ብርሃን ዘ ኢትዮጵያ እቴጌ ጣይቱ ብጡል ደግሞ ትልቁ ራስ ጉግሳ የጎንደሯን ባላባት ወይዘሮ ማሪቱን አግብተው ወይዘሮ ሂሩትን፤ ወይዘሮ ሂሩት ከራስ ገብሬ እና ከወይዘሮ ሳህሊቱ የሚወለዱትን ደጃዝማች ኃይለ ማሪያምን አግብተው ደጃዝማች ብጡልን፣ ደጃዝማች መርሶንና ሌሎችንም ልጆች ይወልዳሉ፡፡ ደጃዝማች ብጡል ደግሞ የጎጃም ደብረ መዊዕ ባላባት የሆኑትን ወይዘሮ የውብዳርን አግብተው ነሐሴ 12 ቀን 1832 ዓ.ም ጎንደር ውስጥ በደብረ ታቦር ከተማ እቴጌይቱን ወለዱ፡፡
‎
‎እቴጌ ጣይቱ የአባታቸው አያት በሆኑት በወይዘሮ ማሪቱ በኩል የአፄ ፋሲል ተወላጅ ከሆኑት ከአፄ ተክለ ጊዮርጊስ (ፍፃሜ መንግስት) የሚመዘዝ የዘር ሃረግ አላቸው፡፡ እናም እቴጌ ጣይቱ የዘር ሃረጋቸው ከጎንደር፣ ከጎጃም እና ከወሎ ይመዘዛል ማለት ነው፡፡ እቴጌ ጣይቱ በ13 ዓመታቸው አባታቸው በጦርነት ላይ በመሞታቸው ደብረ ታቦርን ለቅቀው ወደ እናታቸው አገር ወደ ጐጃም በመምጣት የእንጀራ አባታቸው በሚያስተዳድሩት እና ደብረ መዊዕ በሚገኘው ደብር ቀደም ሲል ጐንደር ውስጥ በማህደረ ማርያም ጀምረውት የነበሩትን ትምህርታቸውን እየተማሩ ተቀመጡ:: የኋላ ኋላ ወደ ደብረ መዊዕ ተመልስው ትምህርታቸውን አስቀጥለው እንደነበር ይነገራል፡፡
‎
‎እቴጌ ጣይቱ ትምህርታቸውን እንዳጠናቀቁ በጥበብና በሕይወት ፍልስፍና የላቀ ችሎታ ባለቤት መሆናቸው እየታወቀ መጣ፡፡ ይህንን የጣይቱን ዝና ከሰሙ ልዑላን መካከል ወጣቱ ምኒልክ አንዱ ናቸው፡፡ ምኒልክ ስለ እቴጌ ጣይቱ ዝና የሰሙት አብረው ይኖሩ ከነበሩት አሉላና ወሌ ብጡል ከሚባሉት የእቴጌ ወንድሞች እንደሆነም ይነገራል፡፡ በወቅቱ የምኒልክ ሞግዚት የነበሩት ደጃዝማች ተሰማ ናደው ከሌሎች ቅርብ ሰዎቻቸው ጋር ተማክረው ጣይቱን እና ምኒልክን ለማጋባት ሙከራ አድርገው ነበር፤ ምንም እንኳን በወቅቱ በተለያዩ ችግሮች ጋብቻው ቢዘገይም፡፡
‎
‎ዘመኑ በደረሰ ጊዜ ግን አፄ ምኒልክ እቴጌ ጣይቱን አገቡ፡፡ ንጉሥ ምኒልክ ሚያዚያ 25 ቀን 1875 ዓ.ም በአንኮበር መድኃኒዓለም ቤተ ክርስቲያን ከእቴጌ ጣይቱ ብጡል ጋር በቁርባን ጋብቻቸውን ፈፀሙ፡፡ አምስት ዓመታት ቆይቶም ጥቅምት 27 ቀን 1882 ዓ. ም ጣይቱ ብጡል “እቴጌ” ተብለው ተሠየሙ፡፡ በዚህ ጊዜ ንጉሥ ምኒልክ ንጉሠ ነገሥት ዘ ኢትዮጵያ” ከተባሉ ሶስተኛ ቀናቸው ነበር፡፡ አፈወርቅ ገብረ ኢየሱስ ዳግማዊ አጤ ምኒልክ በተሰኘው መፅሃፋቸው እቴጌ ጣይቱ ለዚህ ታላቅ ሥልጣን በበቁ ጊዜ የተፈጠረውን ስሜት ሲገልፁ “የሸዋ ቤተ መንግሥት ዓለሙ የዚህን ቀን ተጀመረ:: የሸዋ ቆሌ፣ የሸዋ ደስታ የዚህን ቀን ተጀመረ:: የሸዋ ቤተ መንግሥት ከጣይቱ በኋላ ውቃቢ ገባው፣ ግርማና ውበት ተጫነው፣ ጥላው ከበደ፣ የእውነተኛው አዱኛ፣ የእውነተኛው ደስታ ከጣይቱ ብጡል ጋር ገባ” ሲሉ ጽፈዋል፡፡
‎
‎እቴጌ ጣይቱ አፄ ምኒልክን ካገቡ በኋላ ያልተሳተፉበት ምጣኔ ሃብታዊ፣ ማኅበራዊ እና ፖለቲካዊ ጉዳይ አልነበረም፡፡ አፄ ምኒልክ አዳዲስ ሥልጣኔዎችን ለማስገባት ቁርጠኛ አቋም ይዘው በተንቀሳቀሱበት ጊዜ አጋራቸው እቴጌ ጣይቱ ነበሩ፡፡ በተለይም ዘመናዊ ትምህርት ቤት ሲያቋቁሙ፣ የባቡር ሃዲድ ሲዘረጉ፣ ውሃ በመዘውር እንዲቀዳ ሲያደርጉ፣ በቀጭኑ ሽቦ በስልክ ግንኙነት በተጀመረ ጊዜ፣ ተሽከርካሪዎች ወደ አገር ቤት በመጡ ጊዜ፣ የእህል ወፍጮ ሲተከልና ሌሎችም የቴክኖሎጂ ውጤቶች ወደ ኢትዮጵያ ሲገቡ አጋዣቸው የነበሩት ብርሃን ዘ ኢትዮጵያ እቴጌ ጣይቱ ነበሩ፡፡ የእቴጌ ጣይቱን ስም ዘላለም ሲያስጠሩ ከሚኖሩ ተግባሮቻቸው መካከልም ግንባር ቀደሙ አዲስ አበባ ከተማን መቆርቆራቸውና መጠሪያ ስሟንም ለመሰየም መቻላቸው ነው፡፡ እቴጌ ጣይቱ የመጀመሪያው ዘመናዊ ሆቴል መስራች ናቸው፤ የባልትና ሙያን እና የሽመና ጥበብን ለቤተ መንግሥቱ በማስተዋወቅም ግንባር ቀደም ነበሩ፡፡
‎
‎እቴጌ ጣይቱ በፖለቲካዊ ተግባራቸው ሲመዘኑም ሁሌም ሚዛን የሚደፋው ሥራቸው ጣሊያኖች በውጫሌ ውል ካሰፈሯቸው ነጥቦች በአንቀፅ 17 ስር የተቀመጠውን የጣሊያንኛ ትርጉም ኢትዮጵያን በሚጎዳ መልኩ ጥቅም ላይ ውሎ በተገኙ ጊዜ የያዙት የማያወላውል አቋም ነው፡፡ አንቶኔሊ የተባለው የጣሊያን ዲፕሎማት በቤተ መንግሥት ተጠርቶ ከአፄ ምኒልክ እና ከእቴጌ ጣይቱ ፊት ቀርቦ በውጫሌው ውል ከተካተቱት ነጥቦች መካከል በአንቀፅ 17 ሥር የሰፈረውን ትርጉም እንዲያስተካክል ሲጠየቅ የአገሩን መንግሥት ክብር የሚነካ ስለሚሆን ይህ እንደማይደረግ በግልፅ ተናገረ፡፡ በዚህ ጊዜ እቴጌ ያንተ ፍላጎት ኢትዮጵያ በሌላ መንግሥት ፊት የኢጣሊያ ጥገኛ መሆኗን ለማሳወቅ ነው፡፡ ነገር ግን ይህን የመሰለው የምኞት ሃሳብ አይሞከርም፡፡ እኔ ራሴ ሴት ነኝ ጦርነት አልፈልግም፤ ነገር ግን ይህን ውል ብሎ ከመቀበል ጦርነትን እመርጣለሁ” ሲሉ ተናገሩ፡፡
‎
‎በኢትዮጵያ እና በጣሊያን መካከል እሰጥ አገባው ቀጥሎ ከቆየ በኋላ ጦርነቱ አይቀሬ ሆነና አፄ ምኒልክ “ምታ ነጋሪት፤ ክተት ሠራዊት” ብለው ወደ አድዋ ጦርነት ሲዘምቱ ኑሯቸውም ሆነ ህልፈታቸው ከባለቤታቸው ሊነጠል እንደማይችል የተገነዘቡት እቴጌ ጣይቱ በራሣቸው የሚመራ 3 ሺኅ እግረኛ ጦር እና 6 ሺኅ ፈረሰኛ አስከትለው ከባለቤታቸው ጎን ተሰልፈው ውጣ ውረድ የበዛበትን የጦርነት ጉዞ በድል አድራጊነት አጠናቀቁ፡፡

‎
‎እቴጌ ጣይቱ በዚህ መልኩ አገራዊ ተልኳቸውን እየተወጡ እያሉ ባለቤታቸው አፄ ምኒልክ በጠና ታመሙና ከህዳር 1902 ዓ.ም ጀምሮ ከቤት ዋሉ፡፡ ታህሳስ 3 ቀን 1906 ዓ.ም በእለተ አርብ አረፉ፤ ሕዝቡ የምኒልክን ሞት ከሰማ ይረበሻል ተብሎ በሕይወት አሉ! እየተባለ እየተወራ እስከ ሰገሌ ዘመቻ ሁለት ዓመት ከ10 ወር ድረስ ሞታቸው ተደበቀ፡፡
‎
‎በምኒልክ ሁኔታ ግራ የተጋባው ሕዝብም እንዲህ ሲል የንጉሱን ሁኔታ ይጠይቅ ነበር፡፡ ሕዝቡም አልጋ ወራሽ የሆኑበትን ጨምሮ
‎
‎አርባ ስድስት ዓመት የገዛኸው ንጉስ፤
‎እንዳለህም ስጠኝ ከሌለህም ላልቅስ፡፡
‎”መኸሬን ከትቻለሁ፤ እንግዲህ እኔ እዚህ ምን አለኝ ጌታዬ! እኔም በተራዬ እከተልዎታለሁ”
‎
‎የሚል ቃል ተናግረው ቤተ መንግስቱን ለቅቀው ወደ እንጦጦ አቀኑ፡፡ እቴጌ ጣይቱ ከጥር ወር 1910 ዓ.ም ጀምሮ እንደዋዛ የጀመራቸው ህመም ጠናባቸውና የካቲት 4 ቀን 1910 ዓ.ም ሌሊት በተወለዱ በ78 ዓመታቸው በአራት ዓመት የሚበልጧቸውን ባለቤታቸውን በሞትም አራት ዓመት አስቀድመዋቸው ይችን ዓለም ተሰናበቱ፡፡ የማረፋቸው ዜና እንደተሰማም በቤተ መንግሥቱ 25 ጊዜ መድፍ ተተኮሰ፡፡
‎
‎መልካም ልደት ለንጉሱ እና ለንግስቲቱ!
‎
‎ ታዘብ አራጋው

Source:- https://www.facebook.com/share/p/16uP3zq91o/?mibextid=wwXIfr

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com
https://ethiopiantribune.com
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
]]> https://ethiopiantribune.com/2025/08/%e1%89%a3%e1%88%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%93-%e1%88%9a%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8a%a8%e1%8a%a0%e1%8a%95%e1%8b%b5-%e1%8b%88%e1%8a%95%e1%8b%9d-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8b%b3%e1%88%89-%e1%8b%88%e1%8b%ad%e1%88%b5/feed/ 0 4246 ንግስት ዘውዲቱ https://ethiopiantribune.com/2023/11/%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8b%98%e1%8b%8d%e1%8b%b2%e1%89%b1/ https://ethiopiantribune.com/2023/11/%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8b%98%e1%8b%8d%e1%8b%b2%e1%89%b1/#respond Wed, 15 Nov 2023 06:57:54 +0000 https://ethiopiantribune.com/2023/11/%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8b%98%e1%8b%8d%e1%8b%b2%e1%89%b1/
0 0
Read Time:13 Second
አሰካለ ማሪያም

በክርስትና ስማቸዉ አስካለማርያም የሚታወቁት ንግስት ዘውዲቱ የ ታላቂቱ ኢትዮጵያ የመጀመሪያ ሴት አገረ ገዢ ነበሩ።
-የተወለዱት በወረይመኑ ፣ወሎ ኢትዮጵያ 1868

  • የ ልጅ ተፈሪ መኮንን የበላይ ጠባቂ ነበሩ
  • መጀመሪያ ትዳር አርአያስላሴ ዮሃንስ (የ አፄ ዮሃንስ ልጅ) በ ኋላ ጉግሳ ወሌ
    -አባት ንጉስ ዳግማዊ ምንሊክ

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com
https://ethiopiantribune.com
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
]]> https://ethiopiantribune.com/2023/11/%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%88%b5%e1%89%b5-%e1%8b%98%e1%8b%8d%e1%8b%b2%e1%89%b1/feed/ 0 3302 ዛሬ የዳግማዊ ሚኒልክ ልደት ነው። ትላንትና የጠቅላይ ሚኒስቴር ዓብይ አህመድ ሁሉም ዝምዳና አላቸው! https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%8b%9b%e1%88%ac-%e1%8b%a8%e1%8b%b3%e1%8c%8d%e1%88%9b%e1%8b%8a-%e1%88%9a%e1%8a%92%e1%88%8d%e1%8a%ad-%e1%88%8d%e1%8b%b0%e1%89%b5-%e1%8a%90%e1%8b%8d%e1%8d%a2-%e1%89%b5%e1%88%8b%e1%8a%95%e1%89%b5/ https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%8b%9b%e1%88%ac-%e1%8b%a8%e1%8b%b3%e1%8c%8d%e1%88%9b%e1%8b%8a-%e1%88%9a%e1%8a%92%e1%88%8d%e1%8a%ad-%e1%88%8d%e1%8b%b0%e1%89%b5-%e1%8a%90%e1%8b%8d%e1%8d%a2-%e1%89%b5%e1%88%8b%e1%8a%95%e1%89%b5/#respond Mon, 17 Aug 2020 12:21:42 +0000 http://ethiopiantribune.com/?p=160
0 0
Read Time:33 Second

አፄ ሚኒልክ ያበረከቱልን ከብዙው ጥቂቱ
1882 ዓ.ም. ———————ስልክ
1886 ዓ.ም. ———————ፖስታ
1886 ዓ.ም. ———————ባህር ዛፍ
1886 ዓ.ም. ———————ገንዘብ
1886 ዓ.ም. ———————የውኃ ቧንቧ
1887 ዓ.ም. ———————ጫማ
1887 ዓ.ም. ———————ድር
1887 ዓ.ም. ———————የሙዚቃ ት/ቤት
1887 ዓ.ም. ———————የጽሕፈት መኪና
1889 ዓ.ም. ———————ኤሌክትሪክ
1889 ዓ.ም. ———————ዘመናዊ ህክምና
1889 ዓ.ም. ———————ሲኒማ
1889 ዓ.ም. ———————የሙዚቃ ሸክላ
1889 ዓ.ም. ———————ቀይ መስቀል
1890 ዓ.ም. ———————ሆስፒታል
1893 ዓ.ም. ———————ባቡር
1893 ዓ.ም. ———————ብስክሌት
1896 ዓ.ም. ———————መንገድ
1897 ዓ.ም. ———————ፍል ውኃ
1898 ዓ.ም. ———————ባንክ
1898 ዓ.ም. ———————ሆቴል
1898 ዓ.ም. ———————ማተሚያ
1898 ዓ.ም. ———————ላስቲክ
1899 ዓ.ም. ———————አራዊት ጥበቃ
1899 ዓ.ም. ———————የጥይት ፋብሪካ
1900 ዓ.ም. ———————ጋዜጣ
1900 ዓ.ም. ———————አውቶሞቢል
1900 ዓ.ም. ———————የሚኒስትሮች ሹመት
1901 ዓ.ም. ———————ፖሊስ ሠራዊት
1904 ዓ.ም. ———————የመድኃኒት መሸጫ ሱቆች

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com
https://ethiopiantribune.com
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
]]> https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%8b%9b%e1%88%ac-%e1%8b%a8%e1%8b%b3%e1%8c%8d%e1%88%9b%e1%8b%8a-%e1%88%9a%e1%8a%92%e1%88%8d%e1%8a%ad-%e1%88%8d%e1%8b%b0%e1%89%b5-%e1%8a%90%e1%8b%8d%e1%8d%a2-%e1%89%b5%e1%88%8b%e1%8a%95%e1%89%b5/feed/ 0 160 ኮቪድ-19 ኢትዮጵያ ለ ት/ቤቶች ቅድሚያ መስጠት ያለባት እንዴት ነው? https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%8a%ae%e1%89%aa%e1%8b%b5-19-%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%88%88-%e1%89%b5-%e1%89%a4%e1%89%b6%e1%89%bd-%e1%89%85%e1%8b%b5%e1%88%9a%e1%8b%ab-%e1%88%98%e1%88%b5%e1%8c%a0%e1%89%b5/ https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%8a%ae%e1%89%aa%e1%8b%b5-19-%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%88%88-%e1%89%b5-%e1%89%a4%e1%89%b6%e1%89%bd-%e1%89%85%e1%8b%b5%e1%88%9a%e1%8b%ab-%e1%88%98%e1%88%b5%e1%8c%a0%e1%89%b5/#respond Mon, 17 Aug 2020 08:26:06 +0000 http://ethiopiantribune.com/?p=146
0 0
Read Time:5 Minute, 27 Second 
ተጻፈው በአዲሱ ደረሴ ሲሆን ከ እንግሊዝኛ ወደ አማርኛ በግርድፉ የተተርጎመ።

የኮሮና ቫይረስ ወደ ላይ ከፍ ያለ ደረጃ ላይ ያለ ይመስላል። የአህጉሮችን በሮች አንድ በአንድ በመክፈት በዓለም ላይ እየሰራ ነው ፡፡ እስያ ወደ አውሮፓ ፣ ከዚያ ወደ አሜሪካ ፣ እና አሁን ቫይረሱ የላቲን አሜሪካን ግድግዳዎች እያፈረሰ ነው ፡፡ የአፍሪካ የፍርድ ቀን እግሮቹን እየጎተተ ይመስላል ፡፡ የመንግሥት ጤና ባለሥልጣናት ይስማማሉ።

የኮሮና ቫይረስ ወደ ላይ ከፍ ያለ ደረጃ ላይ ያለ ይመስላል። የአህጉሮችን በሮች አንድ በአንድ በመክፈት በዓለም ላይ እየሰራ ነው ፡፡ ከእስያ ወደ አውሮፓ ፣ ከዚያ ወደ አሜሪካ ፣ እና አሁን ቫይረሱ የላቲን አሜሪካን ግድግዳዎች እያፈረሰ ነው ፡፡ አፍሪካ ላይ የፍርድ ቀን እግሮቹን እየጎተተ ይመስላል ፡፡ ምንም እንኳን ይህ የመንግሥት የጤና ባለሥልጣናት ይስማማሉ ፡፡ በዓለም ዙሪያ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ኢንፌክሽኖች ተመዝግበዋል ፡፡ አፍሪካም ላይ ከአንድ ሚሊዮን በላይ የሚሆኑት ኢንፌክሽኖችን አስመዝግባልች ፡፡

የኢትዮጵያ ይኮቪድ-19 ወረርሽኝም እንዲሁ በዕለቱ እየጨመረ ነው ፡፡ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች በዚህ በሽታ ተይዘዋል እናም እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሞተዋል ፡፡ በሳሙና እና በፀሐይ ብርሃን በሕይወት መኖር የማይችል ቫይረስ ኢንዱስትሪዎችንም እያጠፋቸው ይገኛል ፡፡ ከእነዚህ መካከል የማኑፋክቸሪንግ ፣ የአቪዬሽን እና የቱሪዝም ኢንዱስትሪዎች ሌሎችም ከዚህ በፊት እንደነበረው ሁሉ እየተሰቃዩ ናቸው ፡፡ ታዋቂው ኢትዮጵያዊ ሯጭ ኃይሌ ገ / ሥላሴ ባለቤትነት የነበረው የማራቶን ሞተርስ በቅርቡ በተከሰተው ወረርሽኝ ምክንያት 200 ሚሊዮን ብር የተገንባው ፋብሪካ ተዝግቷል፡፡ ትምህርት ቤቶች ዝግ ናቸው ፡፡ ልጆች እቤት ይቆያሉ ፡፡ አስተማሪዎች ከስራ ውጭ ናቸው ፡፡ በብዙ አካባቢዎች በበቂ ሁኔታ አልሰራም ተብሎ የተከሰሰው የኢትዮጵያ ትምህርት ከፍተኛ ለውጥ እያመጣ ነው ቢባልም አሁን ሙሉ በሙሉ ተዝግቷል ፡፡

በትምህርትቤቶቻች ይዝት ዘርፍ ባጭሩ ምን ይመስላሉ

በኢትዮጵያ ትምህርት ቀድሞውኑ ብዙ መከራ ደርሶበታል ፡፡ በእርግጥ ብዙ ልጆች ወደ ትምህርት ቤቶች ይሄዱ ነበር። የትምህርት ሚኒስቴር በበኩሉ በኢሕአዴግ የግዛት ዘመን 99% የሚሆኑት የትምህርት ዕድሜ ያላቸው ልጆች ወደ ትምህርት ቤት መሄድ መቻላቸውን አጉልቶ ሲያውጅ ነበር ፡፡ በሌላ በኩል የተቃዋሚ ድምጾች ቁጥሩ መቋረጥን አያካትትም ሲሉ እየተከራከሩ ነው ፡፡ አንዳንዶች ደግሞ የፖለቲካ ካድሬዎች ወላጆች ስኬት ስኬታማነታቸውን ለማሳካት ብዙም ትኩረት እንዳይሰጡ ወላጆቻቸው ልጆቻቸውን በትምህርት ቢሮዎች እንዲመዘገቡ ያስገድ ዱዋ ቸዋል ይላሉ ፡፡ ከዘጠኝ እስከ 12 ኛ ደረጃ ከሁለተኛ ደረጃ ት / ቤት በስተቀር ፣ በሁሉም ደረጃዎች ምዝገባው ካለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀር በጉልህ ዝቅ ብሏል ፡፡ ለሴት ተማሪዎች የ 8 ኛ ክፍል መጠናቀቅ 52% ሲሆን በ 55/98 ወንዶች ደግሞ 8 ኛ ክፍልን በ 2016/7 አጠናቀዋል ፡፡ ከአንደኛው እስከ ስምንተኛ ክፍል ያቋረጡ ማቋረጥ በቅደም ተከተል ለሴቶች እና ለወንድ ተማሪዎች 11.9% እና 11.4% ነበር ፡፡ በ 9 ኛ እና 10 ኛ ክፍሎች የምዝገባ ምጣኔ በ 2016/17 ለሴቶች እና ለወንዶች በ 45 እና 48.9% ነው ፡፡ የ 11 ኛ እና 12 ኛ ክፍሎች ምዝገባ ምጣኔ ለሴቶች እና ወንድ ተማሪዎች በቅደም ተከተል 25% እና 24% እንደሆኑ ሪፖርት ተደርጓል ፡፡ በርግጥ ይህ የቁጥር መረጃ እውነቱን እየነገረን አይደለም ፣ ነገር ግን ፣ ቢያንስ በከተሞች ውስጥ የሚከፈቱ ትምህርት ቤቶች ቁጥር እየጨመረ በመሄድ ላይ መስማማት እንችላለን ፡፡

ጥራት ያለው የትምህርት አቅርቦት እኛ በአቅማችን የማንችለው የቅንጦት ምኞት ነው።

በተገቢው መንገድ መምህራኖቻቸውን ለሚያስተምሯቸው የትምህርት ደረጃዎች ብቁ የሆኑ መምህራንን በተመለከተ መረጃ እንኳ አይገኝም ፡፡ ሰነዱ ከአንደኛ እስከ አራት ኛ ክፍል ላሉት 80% ሴት ልጆች እና 66% ወንድ መምህራን ብቁ ሊሆኑ ይችላሉ ብሏል ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 2013/14 ብቻ 21% የመጀመሪያ ደረጃ ት / ቤቶች እና 30% የሁለተኛ ደረጃ ት / ቤቶች በዓለም አቀፍ ምርመራዎች ደረጃ የተቀመጡ የደረጃ ሦስት ወይም ከዚያ በላይ ናቸው ፡፡ በዚያው ዓመት 46% የሚሆኑት ትምህርት ቤቶች የዲጂታል ወይም የብሮድካስቲንግ ቴክኖሎጂዎች መድረሻ እንዳላቸው ሪፖርት የተደረጉ ሲሆን የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥልጠና ማጠናቀቂያ ብቃት ያላቸው ብቁዎች 60% ብቻ ናቸው ፡፡ በአማርኛ ፣ በኦሮምኛ ፣ በሶማሊ ፣ በሲዳማ አፍፎ ፣ በትግሪኛ እና በወላይታጊና ቋንቋዎች የመጀመሪያና ከዚያ በላይ የብቃት ደረጃ ላይ ያሉ ተማሪዎች ቁጥር 29.5% ብቻ ነው። እ.ኤ.አ. በ 2013/14 ውስጥ ከ 10 ኛ ክፍል ተማሪዎች 24 በመቶ የሚሆኑት 50 በመቶ እና ከዚያ በላይ እና 64% ሴት እና 76% ተመሳሳይ ደረጃ ያላቸው ተማሪዎች 2.0 እና ከዚያ በላይ ያስመዘገቡ ናቸው ፡፡ ይኸው ሰነድ 41 በመቶ ሴቶች እና 51% የ 12 ኛ ክፍል ወንድ ተማሪዎች 350 እና ከዚያ በላይ ያስመዘገቡ መሆናቸውን ያሳያል ፡፡

በትምህርት ላይ ለምን እንሰቃያለን?

በስርዓተ ትምህርት ትግበራ ላይ ቁጥጥር አለመኖር ፡፡

እውነቱን ለመናገር የግል ትምህርት ቤቶች የፈለጉትን ያደርጋሉ ፡፡ በቅርቡ በአንድ የግል ትምህርት ቤት የ 6 ኛ ክፍል ተማሪ የባዮሎጂ ፣ የኬሚስትሪ እና የፊዚክስ ትምህርቶችን እየወሰዱ መሆኑን ገልጽ ሆኗል ፡፡ ብሄራዊ ሥርዓተ-ትምህርቱ እንደነዚህ ዓይነቶችን ትምህርቶች ወደ 7 ኛ ክፍል እንዲጀምሩ ያዛል ፡፡ አንዳንድ ት / ቤቶች በዝቅተኛ ክፍል ውስጥ የአፍ መፍቻ ቋንቋቸውን ይጠቀማሉ ፣ ሌሎች ደግሞ አይጠቀሙም ፡፡ አንዳንድ ትምህርት ቤቶች እንግሊዝኛ ማስተማሪያ ቋንቋ ከመሆኑ በፊት አንዳንድ በእንግሊዝኛ የታችኛው ክፍል መጻሕፍት በእንግሊዝኛ አላቸው ፡፡ አንዳንድ ት / ቤቶች ዋና ዋና ትምህርቶችን ለመደገፍ በየቀኑ ሁለት የትምህርት ቤት ትምህርቶችን ይሰጣሉ ፣ ሌሎች ደግሞ አንድ እና ሌሎቹ እንደዚህ ዓይነት ትምህርቶችን እንኳን አያቀርቡም ፡፡ አንዳንድ ት / ቤቶች የ 50% የማለፊያ ምልክትን በጥብቅ የሚከተሉ ሲሆን ሌሎቹ ደግሞ የተማሪዎችን የመለኪያ ምልክታቸውን ባለማድረጋቸው ተማሪዎችን ያባርሯቸዋል። አንዳንድ ትምህርት ቤቶች በመምህራን ብቃትና ልምድ በጣም ጥብቅ ናቸው ፡፡ በክፍል ውስጥ ነጭ ቀሚስ ለብሶ አስተማሪ ነኝ ቢል የሚቀበሉም ትምህርት ቤቶች በብዛት ይገኛሉ ፡፡

በመደበኛ-ትምህርት እንቅስቃሴዎች ላይ አለመተማመን።

ትምህርት ምኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የመደበኛ ትምህርት ውጭ እንቅስቃሴዎች አፈፃፀም በጥብቅ ይመክራል ፡፡ ድራማ ፣ ስፖርት ፣ የጾታ ክለቦች ፣ ሥነ-ጥበባት እና ሌሎችም የጥራት ደረጃን ከፍ ለማድረግ ከፍተኛ የሚመከሩ ናቸው ፡፡ በቤተሰብ መጠን ውህዶች ላይ የሚከፈቱ የግል ትምህርት ቤቶች ሀሳቡን ትተውታል ፡፡ ግንባታው እዚያ አለ ፣ ትግበራው ተረስቷል ፡፡ ለላቦራቶሪዎች ተመሳሳይ ነገር ሊባል ይችላል ፡፡ ፈቃድ በሚሰጥበት ጊዜ የሳይንስ ላቦራቶሪዎች እና ቤተመጽሐፍቶች ተከፍተዋል ፡፡ ነገር ግን ተግባራዊ ትምህርት ሂደቶች የተገበራሉ ማለት ከእውነታው የራቀ ነው ፡፡

እና ብዙ ለመማር ፣ በጣም ትንሽ ጊዜ

መምህራንን ለማሰልጠን ወደ ኢትዮጵያ በመጣ አንድ አሜሪካዊ አሰልጣኝ የ 9 ኛ ክፍል ተማሪ የሚማረው አጠቃላይ ገፆች ብዛት ሲመለከት በጣም ደነገጠ ፡፡ እርሱም “ይህንን ሁሉ ካነበብኩ ፕሮፌሰር መሆን አለብኝ ” ደጎም ከበድ ያሉ መጽሃፍትን ሁልጊዜ ትናንሽ ልጆች ተሸክመ መሂዳቸ አንዱ መለያ ነው። ቢሆንም ትምህርቶችን ብስርዓቱ ማጠናቀቅ ሁልጊዜም የመምህራን ዋና ግብ ነው።

ለመምህራን ሥልጠና እጥረት

በኢትዮጵያ የደቡብ ክልል የደቡብ ክልል መምህራን ግምገማ ግምገማ ውጤት ላይ በቅርቡ የተገለጠ ራዕይ እጅግ አስቂኝ የሆነ ምስልን አጋለጠ ፡፡ መምህራንን ተጠያቂ የሚያደርጉበት ሁኔታ አንድ አይደለም ፡፡ መምህራን ተከታታይ ስልጠና የላቸውም ፡፡ አንድ ጊዜ የተጀመረው ቀጣይነት ያለው የባለሙያ ልማት ጥቅል ከሳይንሳዊ ችሎታ ይልቅ ከአስተዳደራዊ ችሎታ ጋር ብዙ አለው ፡፡ የመምህራንን ትምህርት እና ሳይንሳዊ ክህሎቶችን ለማሻሻል ከአንድ በላይ ለአስተዳደር ቁጥጥር መሳሪያ ብቻ ሆነ። ያንን ለጤና እንክብካቤ ሰራተኞች ከሲፒዲ ፕሮግራም ጋር ያነፃፅሩት እና ይህ በትምህርት ዘርፍ ውስጥ አጠቃላይ ውድቀት መሆኑን ያስገነዝባል ፡፡

ሙስና

ሙስና ስለ ዲያቢሎስ መናገርን ያህል ያስፈራል! የትምህርት ጥራት በተጫዋቾች መካከል ፍትሃዊ ውድድር ወይም በህዝባዊው ዘርፍ ቁጥጥር ስር ሊቆይ ይችላል ፡፡ ትምህርት ቤቶች በሁለት መስኮች ይወዳደራሉ-የእንግሊዘኛ ተማሪዎቻቸው የእንግሊዝኛ ቋንቋ አቀላጥፈው ምን ያህል እንደሆኑ እና በብሔራዊ ማለፊያ ነጥብ ላይ ምን ያህል ተማሪዎች እንዳደረጉት ነው ፡፡ የመጀመሪያው መመዘኛ በጠቅላላው ሂደት ላይ ጥራትን ጠብቆ ለማቆየት ባይረዳም ፣ ሁለተኛው ሊበላሽ ይችላል ፡፡ በብሔራዊ ሥርዓተ ትምህርት እና / ወይም ከትምህርት ሰዓት ውጭ በሚከናወኑ ተግባራት አፈፃፀም ረገድ ትምህርት ቤቶች ከጥራት መቆጣጠሪያዎቻቸው ርቀው መጓዝ ይችላሉ ፡፡

ከኮቪድ-19 በኋላ የት / ቤት ልጆች የወደፊት የመማር ሁኔታ እንደተጠበቀ ይቆይ ይሆን?


መንግስት ለወረርሽኝ የሰጠው ምላሽ በችግረኛው ኢኮኖሚያዊ ገጽታ ላይ ያተኮረ ይመስላል። ለመረዳትም የሚያስቸግር ነው ፡፡ የብድር አገልግሎት መስጫ ጊዜ ማራዘም ፣ መምህራንን ጨምሮ ለሠራተኞች የሚደረጉ ክፍያዎች ቀጣይነት ፣ በኢኮኖሚው ውስጥ ተጨማሪ ቅልጥፍና ማድረጉ – መንግስት ሁሉንም አድርጓል። ለወደፊቱ ክኔታቸው ሳይወጡ እንዲኖሩ የተገደዱ ልጆች የወደፊት ዕጣ ምንም ማለት ነው? ወረርሽኙ ወደ 27 ሚሊዮን የሚጠጉ ሕፃናት በቤት እንዲኖሩ አስገድ ዷቸዋል ፡፡ ይህ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ ያሉትን አይጨምርም ፡፡ ከፍተኛ የህዝብ ጤና ባለሥልጣናት ክትባትን ሊሰጥ በሚችልበት የጊዜ ሰንጠረዥ ገና ስላልተስማሙ ወረርሽኙ ይወገዳል የሚለው ብሩህ ተስፋ አማራጭ ሀሳብ ሊኖረው ይገባል ፡፡ ቶሎ ቫይረሱ ባይጠፋስ? ስለ አማራጭ ትምህርት መማር እንችላለን?

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com
https://ethiopiantribune.com
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
]]> https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%8a%ae%e1%89%aa%e1%8b%b5-19-%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%88%88-%e1%89%b5-%e1%89%a4%e1%89%b6%e1%89%bd-%e1%89%85%e1%8b%b5%e1%88%9a%e1%8b%ab-%e1%88%98%e1%88%b5%e1%8c%a0%e1%89%b5/feed/ 0 146 በዓለ መስቀል በሎንዶን https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%89%a0%e1%8b%93%e1%88%88-%e1%88%98%e1%88%b5%e1%89%80%e1%88%8d-%e1%89%a0%e1%88%8e%e1%8a%95%e1%8b%b6%e1%8a%95/ https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%89%a0%e1%8b%93%e1%88%88-%e1%88%98%e1%88%b5%e1%89%80%e1%88%8d-%e1%89%a0%e1%88%8e%e1%8a%95%e1%8b%b6%e1%8a%95/#respond Sun, 16 Aug 2020 19:57:13 +0000 http://ethiopiantribune.com/?p=104
0 0
Read Time:1 Second

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com
https://ethiopiantribune.com
Happy
Happy
100 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
]]> https://ethiopiantribune.com/2020/08/%e1%89%a0%e1%8b%93%e1%88%88-%e1%88%98%e1%88%b5%e1%89%80%e1%88%8d-%e1%89%a0%e1%88%8e%e1%8a%95%e1%8b%b6%e1%8a%95/feed/ 0 104 Joanna Lumley OBE talks with Mulugeta Asrate Kassa Ethiopian embassy official https://ethiopiantribune.com/2020/08/joanna-lumley-obe-talks-with-mulugeta-asrate-kassa-ethiopian-embassy-official/ https://ethiopiantribune.com/2020/08/joanna-lumley-obe-talks-with-mulugeta-asrate-kassa-ethiopian-embassy-official/#respond Sun, 16 Aug 2020 19:33:52 +0000 http://ethiopiantribune.com/?p=98
0 0
Read Time:1 Second

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com
https://ethiopiantribune.com
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
]]> https://ethiopiantribune.com/2020/08/joanna-lumley-obe-talks-with-mulugeta-asrate-kassa-ethiopian-embassy-official/feed/ 0 98