የወይብላ ቅድስት ማርያምና ቅዱስ ሚካኤል የጥምቀት በዓል በተለመደው ቦታ ይከበራል ” – ብፁዕ አቡነ ሄኖክ

ብፁዕ አቡነ ሄኖክ የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ሊቀጳጳስና የተዋሕዶ ሚዲያ ማዕከል የበላይ ጠባቂ የቅዱስ ሲኖዶስ አባል የኢየሱስ ክርስቶስ የጥምቀት በዓልን አስመልክተው የ “እንኳን አደረሳችሁ” መልእክት አስተላልፈዋል።

በመልዕክታቸውም ፤ የጥምቀት በዓል በአደባባይ ሲከበር 1500 ዓመታትን አስቆጥሯል ብለዋል።

ብፁዕነታቸው፤ በአዲስ አበባ ደረጃ ከጃንሜዳ በተጨማሪ 83 የጥምቀተ ባሕረ ማክበሪያ ቦታዎች መኖራቸውን ገልጸው ጥር 10 ቀን ታቦታቱ ከመንበረ ክብራቸው ወደ ባሕረ ጥምቀቱ በመውረድ ቃና ዘገሊላን ጨምሮ ለ3 ቀናት በየባሕረ ጥምቀቱ እንደሚከበር ተናግረዋል።

በ2014 ዓ.ም የጥምቀት በዓል የወይብላ ማኅደረ መለኮት ቅድስት ማርያም እና ቅዱስ ሚካኤል ታቦታት ከኦሮሚያ ወደ አዲስ አበባ መጥቶ ከሌሎች ታቦታት ጋር አድሮ ሲመለስ ተፈጥሮ በነበረው ግጭት የሰው ሕይወት የመጥፋትና የአካል መጉደል አደጋ በዚህ ዓመት አይደገምም ብለዋል።

በዚህ ዓመት በአደባባይ የሚከበረውን የጥምቀት በዓል ሰላማዊ ለማድረግ ከኦሮሚያ ክልል የመንግሥት ባለሥልጣናትና ከአዲስ አበባ መስተዳድር ኃላፊዎች ጋር ስለበዓሉ አከባበር ሰፊ ሥራ መሠራቱን አውስተው የማኅደረ መለኮት ወይብላ ማርያም በዓልም በዚያው በተለመደው የማክበሪያ ቦታ እንደሚከበር ገልጸዋል።

ብፁዕነታቸው፤ መላው ኦርቶዶክሳዊ ክርስቲያን በተለይ በልዩ ልዩ መልክ የተደራጁ የወጣት ማኅበራት ኅብረት፣ ለበዓሉ ድምቀት በሁለንተናዊ ሥራ እየተሳተፉ የሚገኙ ወጣቶችና የሰ/ት/ቤት አባላት ከጸጥታ አካላት ጋር በመናበብና በጋራ በመሥራት ” የክብረ በዓሉን መንፈሳዊ ድባብ እናስጠብቅ ” ሲሉ አሳስበዋል።

(የኢ/ኦ/ተ/ቤ ህዝብ ግንኙነት)

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

by: David Pilling, Andres Schipani

The brutal civil war in northern Ethiopia may have killed as many as 600,000 people, making it one of the world’s deadliest conflicts of recent times, according to the African Union’s lead mediator in the peace talks that ended the two-year conflict.

“The number of people killed was about 600,000,” former Nigerian president and African Union envoy Olusegun Obasanjo told the Financial Times in an interview.

He recalled that on November 2 last year, the day the peace agreement was signed in Pretoria, Ethiopian officials said: “We have stopped 1,000 deaths every day.”

Fighting broke out in Ethiopia’s northern Tigray region in November 2020 after Addis accused Tigrayan fighters of attacking the federal army and spread across the neighbouring Amhara and Afar regions.

The US and former Kenyan president, Uhuru Kenyatta, played a leading role in the peace talks, but Obasanjo was also an important mediator in the process. The breakthrough followed rapid negotiations between the government of Ethiopian prime minister Abiy Ahmed and the Tigray People’s Liberation Front, the party that controls Tigray.

Tim Vanden Bempt, who is part of a research group investigating civilian atrocities in Tigray at the University of Ghent, said Obasanjo’s 600,000 estimate might be roughly correct. Tigray was blockaded for long periods, making independent analysis of what went on, including how many people died, extremely difficult, say experts.

“Based on reports from the field, the number of dead could be somewhere between 300,000 and 400,000 civilian casualties only — this from atrocities, starvation, and lack of healthcare,” Vanden Bempt said. In addition he said there were unofficial estimates of between 200,000 and 300,000 battlefield deaths, though these could not be accurately verified.

The war in Tigray was marked by waves of violence against civilians, including massacres and rapes, by the armies of Ethiopia and neighbouring Eritrea, as well as Tigrayan fighters, regional forces from Amhara and militias sucked into the conflict.

The fighting endangered the unity of Ethiopia, a federal patchwork of 80 ethnic groups, which had been one of Africa’s fastest-growing economies before war broke out.

If Obasanjo’s estimate stands, it would put deaths in Ethiopia at roughly three times the number estimated to have died following Russia’s invasion of Ukraine last February, although accurate numbers are difficult to ascertain there too. It would also be a much higher death toll than during the five decades of civil war in Colombia.

Daniel Bekele, Ethiopia’s human rights chief, said casualty estimates should be treated with extreme caution. “We will probably not be able to know the full number of casualties,” he said. “We need to be cautious about overly exaggerated death toll estimates by all sides.”

Some Ethiopian officials believe the true casualty figure is closer to 80,000 or 100,000, roughly the same number that died in a 1998-2000 border war between Ethiopia and Eritrea.

Death tolls from wars in Africa are notoriously controversial. Some estimates put the number of people who died from all causes, including starvation, during conflicts in the Democratic Republic of Congo between 1998 and 2008 as high as 5.4mn. But that number has been disputed by academics, some of whom say the true death toll is far lower.

Under the Ethiopian peace deal, the TPLF agreed to disarm and demobilise. On Wednesday, Getachew Reda, a senior member of the TPLF, said: “Tigray has handed over its heavy weapons as part of its commitment to implementing the Pretoria agreement.”

Eritrea was not a party in the peace agreement and its presence in Ethiopia remains a bone of contention, although Obasanjo said Eritrean forces had already started to withdraw. Some analysts have questioned whether Abiy will be able to force all Eritrean fighters to leave.

Last month, a grouping of Tigrayan civil society organisations said Eritrean forces continued to kill civilians after the November agreement. “We’ve gone past that,” Obasanjo said. “The latest is that all Eritreans are at the border,” he said, conceding that not all had returned home.

Obasanjo said the next step was for Ethiopia’s parliament to declassify the TPLF as a terrorist organisation, something he said would happen sooner rather than later. “I believe we have gone beyond the point of no return,” he said. “I believe the guns are silenced.”

source: FT

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

ጠቅላይ ሚኒስትር ጸሐፊ ትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተ ወልድ በግፍ ከተገደሉ 50 ዓመታት በኋላ የትነገሩ

የአዲስ አበባ ራጉኤል ቤተ ክርስቲያን ደብር አለቃ (ቄስ) ልጅ ናቸው። የተወለዱት የዛሬ 110 ዓመት በ1904 ዓ.ም. ነበር። የቄስ ትምህርታቸውን በራጉኤል ቤተ ክርስቲያን፣ ከዚያ ደግሞ አፄ ምኒልክ ትምህርት ቤት ለሁለት ወይም ለሦስት ዓመት ተምረው ነበር። ቀጥሎ ወደ ግብፅ ሄደው ለስድስት ዓመታት ዘመናዊ ትምህርት ተምረው ወደ ትልቁ የፈረንሣይ ሶቦን ዩንቨርስቲ (Sorbonne University) ገቡ። ሶቦን ዩኒቨርሲቲ ትልቅ ስም ያለውና ለብዙ መቶ ዓመት የቆየ ታዋቂ ዩኒቨርሲቲ ነው። በስድስት ዓመታት ቆይታቸው የሕግ ዲግሪ ሲያገኙ፣ በማኅበራዊ ሕግ ላይ ደግሞ ዶክትሬት፣ በተጨማሪም በኢኮኖሚና በፋይናንስ ዲግሪና በፖለቲካል ሳይንስ ሰርቲፊኬት አግኝተዋል። ስናሰላው እስከ ዶክትሬት ትምህርትን የጨረሱት በ14 ዓመታት ጊዜ ውስጥ ነበር። በአሁኑ ዘመን ቢያንስ 20 ዓመታት ይፈጃል።

ይህ የቀድሞ ኢትዮጵያውያን ምን ያህል የዕውቀት ጥማት እንዳላቸው፣ ዕድሉን ካገኙ ያለውን ሁሉ ነገር በአዕምሯቸው አጭቀው ወደ አገራቸው ለማምጣት ይጥሩ እንደነበረ ያሳያል።

ዛሬ ትምህርት “አንቱ” መባያ ወይም ጥሩ ብር ማግኛ እየሆነ ስለመጣ የዕውቀት ጥማቱ እንደ ጥንቱ አይደለም። የዶክትሬት ዲግሪ ቢኖራቸውም ዶ/ር ብለው ራሳቸውን አልጠሩም። አሁንም በሙያቸው ጸሐፊ ትዕዛዝ ተብለው ነው የሚጠሩት።

ጠቅላይ ሚኒስትር አክሊሉ የአገር አገልግሎት ገና ግብፅ ውስጥ ተማሪ ቤት እያሉ ነው የጀመሩት። ግብፅ አስተምራለሁ ብላ ያመጣቻቸው 60 የኢትዮጵያ ተማሪዎች ተቸግረው፣ ተርበውና ተራቁተው ሲያገኟቸው የኢትዮጵያዊያንን መብት ለማስከበር ከግብፅ የኮፕቲክ ፓትርያርክና ባለሥልጣናት ዘንድ ቀርበው በማመልከትና በመከራከር የልጆቹን ችግር ለጊዜው በማቃለል ችለው ነበር። ከዚያም ችግሩ ሲብስ ከአልጋ ወራሽ ራስ ተፈሪ መኮንን ጋር በመጻጻፍ ወጣቶቹ ወደ አገራቸው እንዲመለሱ አድርገው ነበር።

ፈረንሣይ ተማሪም እያሉ አገልግሎታቸው ቀጠለ። ሞሰሎኒ እ.ኤ.አ. በ1922 ሥልጣን ላይ ወጣ። ሞሶሎኒ ሥልጣን በያዘ በዓመቱ ኢትዮጵያ ለሊግ ኦፍ ኔሽን ለመመዝገብ የጠየቀችው ማመልከቻ ሲቀርብ ተቃዋሚ ጣሊያን ሆነች።

“ሊበሏት ያሰቧትን አሞራ ጅግራ ይሏታል” እንደሚባለው፣ ጣሊያኖች ኢትዮጵያ የሊግ ኦፍ ኔሽን አባል እንዳትሆን በሩን ዘግተው ያለ ታዛቢና ተሟጋች ቅኝ ለማድረግ ነበር ያቀዱት፡፡ የያኔው አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን “ጣሊያን ምን አስባ ነው ነፃዋ አገር የዓለም አቀፉ ማኅበር እንዳትሆን ሞሶሎኒ እንቅፋት የሆነው?›› ሲሉ ጠየቁ። ሞሶሎኒ ተደናግጦ ተቃውሞውን አነሳ።

በዚህም የመጀመርያዋ የጥቁር ሕዝብ አገር ኢትዮጵያ በሊግ ኦፍ ኔሽን ወንበር አገኘች። በዚያን ዘመን የዓረብ ነፃ አገር አልነበረም፣ ህንድና እስያም ከጃፓን በስተቀር ነፃ አገር አልነበሩም፡፡ ከካሪቢያም ነፃ አገር አልነበረም። ዛሬ ወደ 193 አገሮች የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል ናቸው። ያኔ በ1923 ዓ.ም. ኢትዮጵያ በግድ አባል ልሁን ስትል 42 የነጭ አገሮች ብቻ ነበሩ። ኢትዮጵያ ብቻ ናት እንደ ጥቁር ፈርጥ በነጩ ዓለም ከመሀል የተቀመጠችው።

የሚገርመው ግን ወጣት አክሊሉ ሀብተ ወልድ ከ18 ዓመታቸው ጀምረው ነው ወደ ጄኔቭ እየሄዱ ኢትዮጵያን ወክለው መሟገት የጀመሩት።

ከዚያ በሊግ ኦፍ ኔሽን ብቻ ሳይሆን የጣሊያንን ፕሮፓጋንዳ መመከት በእሳቸው ላይ ወደቀ። ጣሊያን ያልሠለጠኑ አረመኔ ሕዝብ (Savage) ናቸው፣ እኛ የምንሄደው ልናሠለጥናቸው ነው ሲል፣ ከጣሊያን ያላነስን የሠለጠንን ሕዝብ ነን፣ የራሳችን ሥልጣኔ፣ ጽሑፍና እምነት ያለን ነን እያሉ ይጽፋሉ። ጨካኞች ናቸው ሰው ያቃጥላሉ፣ ይሰልባሉ፣ ባርያ ያደርጋሉ ሲል በመረጃ እየደረደሩ መታገልና መመከት በትከሻቸው ላይ ወደቀ።

ዓለም ግን ጥቁርን የምታዳምጥበት ጆሮዋ አልተከፈተም ነበርና የተፈራው አልቀረም፡፡ ኢትዮጵያ በ1928 ዓ.ም. ተወረረች። በዚህ ጊዜ የአክሊሉ ሀብተ ወልድ ለኢትዮጵያ መታገል ሕይወታቸው ሆነ።

የጠቅላይ ሚኒስትር አክሊሉ ሀብተ ወልድ ትውስታ አጭር ቢሆንም፣ የሚያሳዝነው ዕድል ተሰጥቷቸው ታሪካቸውን ለመጻፍ ሳይችሉ በእነ ኮሎኔል መንግሥቱ፣ በእነ ኮሎኔል ፍስሐ ደስታ፣ በእነ ሻለቃ ፍቅረ ማርያም ወግደረስ፣ በመንጋ ፖለቲካ ስም እየጠሩ ‹እንትና ይገደል› እያሉ ድምፅ ሰጥተው እንደ እነ አክሊሉ ያሉትን ታላላቅ አርበኞች ረሸኑ።

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

It was on November 23, 1974 that the military junta “The Derg” massacred 60 imprisoned Ethiopian government officials at Kerchele Prison.

The Derg seemed to get the support of the public initially with its peaceful slogan “Ethiopia Tikdem Yale Minim Dem” (Let Ethiopia progress, without any bloodshed). However, ten weeks into the “bloodless revolution”, the Derg unleashed its murderous campaign with the massacre of 60 government officials, who were never given the chance to prove their innocence of the crimes they were accused of.

** Summarily executed for allegedly committing the crime of “Gross Abuse of Power”:

Aklilu Habtewold (Tsehafe Tizaz, served as prime minister under H.I.M. Haile Selassie for 13 years and in other high level positions for a total of 39 years).

H.H. Ras Asrate Kassa (member Crown Council, Senate President, Enderassie; served in various high level positions for over 34 years).

Endalkachew Mekonnen (prime minister; Lij; Ethiopian ambassador to the U.N., served in various high level positions for 23 years).

Ras Mesfin Seleshi (war veteran, Enderassie; served in various high level positons for over 54 years).

Ato Abebe Retta (Minister, linguist, scholar in history and religion, particularly the Ethiopian Orthodox Church; served in various capacities for 47 years).

Lt. Col. Tamirat Yegezu (Enderassie, Crown Council member; served in various capacities for 38 years).

Ato Akaleworq Habtewold (Minister, ambassador, served in various capacities for 39 years).

Dr. Tesfaye Gebre-Egzy (Minister).

Ato Mulatu Debebe (Minister; served in various capacities for 22 years).

Dejazmach Solomon Abraha (Enderassie; served in various capacities).

Dejazmach Legesse Bezu (Enderassie; served in various capacities for a total of 29 years).

Dejazmach Sahlu Defaye (Enderassie, veteran; served in various capacities for a total of 46 years).

Dejazmach Workneh Wolde Amanuel (Minister, Senator, Enderassie; served in various capacities for a total of 30 years).

Dejazmach Kifle Ergetu (Ambassador, diplomat, Senator).

Dejazmach Worku Enqoselassie (Enderassie; served in various capacities for a total of 26 years).

Summarily executed for allegedly committing the crime of “Gross Abuse of Authority” 

Ato Nebeye Leul Kifle (Minister, Crown special cabinet member; served for a total of 24 years).

Col. Solomon Kedir (Chief of security, minister; served in various capacities for 25 years).

Afenegus Abeje Debalq (Judge, Crown Counsellor, Senator; served in various capacities for 44 years).

Ato Yilma Aboye (Palace courtier, served in various capacities for 18 years).

Ato Tegen Yeteshaworq (Minister, editor Ethiopian Herald; served for 12 years).

Ato Solomon Gebremariam (Minister; served in various capacities for 31 years).

Ato Hailu Teklu (civil servant).

Blata Admassu Retta (Palace courtier).

Lij Hailu Desta (Ethiopian Red Cross President, served in various capacities for 26 years).

Fitewrari Amede Aberra (rancher, served in various capacities).

Fitewrari Demessie Alamerew (Enderassie).

Fitewrari Tadesse Enquselassie (Enderassie).

Lt. General Abiye Abebe (Minister, ambassador, Senate President).

Lt. General Kebde Gebre (Minister, Enderassie).

Lt. General Dressie Dubale (Commander, Ground Forces).

Lt. General Abebe Gemeda (Commander, Imperial Body Guard, Enderassie; served in various capacities for a total of 40 years).

Lt. General Yilma Shibeshi (Chief of national police; served in various capacities for 34 years).

Lt. General Haile Baykedagn (Chief of staff; served in various capacities for 32 years).

Lt. General Assefa Ayene (Minister, chief of staff; served in various capacities for a total of 38 years).

Lt. General Belete Abebe (Chief of staff, served in various capacities for a total of 40 years).

Lt. General Isayas Gebreselassie (Senator).

Lt. General Assefa Demissie (ADC H.I.M.).

Lt. General Debebe Hailemariam (war veteran, palace courtier, commander ground forces; served a total of 33 years).

Maj. General Seyoum Gedle Giorgis (served in various capacities in the military for a total of 31 years).

Maj. General Gashaw Kebede (served in the national police force and other capacities for a total of 33 years).

Maj. General Tafesse Lemma (Military attache, palace courtier; served total of 28 years).

Vice Admiral Iskinder Desta (Commander of the navy, modernized Ethiopia Navy, diplomat).

Brig. General Mulugetta Woldeyohannes (Chief of National Police; served in various capacities for 31 years).

Brig. General Girma Yohannes (served in national police force for 28 years).

Col. Yalem Zewd Tessema (Commander, Army Airborne).

Col. Tassew Mojo

Col. Yigezu Yimer

Major Berhanu Metcha

Capt. Molla Wakene

Summarily executed for for allegedly comitting the crime of “Plotting to Incite Civil War and Disrupt Popular Movement”

Cpt. Demessie Shiferaw.

Cpt. Belay Tsegaye (Army aviation heliopter pilot; served a total of 31 years).

Cpt. Woldeyohanes Zergaw.

Lance Cpl. Teklu Hailu (18 year-old and member of Army engineers; executed for opposing the idea of military government).

Pvt. Bekele Woldegiorgis (served 22 years.

Summarily executed for allegedly committing the “Breach of Oath of Office and Attempt to Create Divisions in the Armed Forces” 

Lt. General Aman Michael Andom (chairman of Derg and Council of Ministers, Defense Minsiter and Chief of Statff of the Armed Forces).

Lt. Tesfaye Takele (24 years-old Army aviation pilot, Derg member).

Junior Aircraftsman Yohanes Fitiwi (Derg member).

Source: Wikipedia.org & Prof. Al Mariam
Facebook
TwitterShare

Dejazmach Aemeroselassie Abebe (Enderassie, civil servant; served in various capacities for 35 years).

Dejazmach Kebede Ali Wole (Enderassie military commander served in various capacities for 34 years)

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

ሰለ 60 ዎቹ ባለስልጣናት እውነታዎች
ሺህ ዘጠኝ መቶ ስልሳ ሰባት……
ቀናት ቀናትን ወልደዋል፡፡ ሀገሪቱ ከጫፍ እስከ ጫፍ በአዲስ የለውጥ ማዕበል ውስጥ እየተናጠች ነው፡፡ ለዘመናት ስትተዳደርበት የቆየችውን ንጉሳዊ አስተዳደደር ፈንግሎ በሀገሪቱ ላይ ራሱን መንግስት ያደረገው የወታደራዊ ቡድን ስልጣኑን በህዝብ ለሚመረጠው አካል አስረክቦ ወደ ክፍሉ ከመመለስ ይልቅ ጡንቻውን አፈርጥሞ የምንጨርሰው ስራ አለና እሱን አጠናቀን ነው ወደ ክፍላችን የምንመለሰው በሚል በስውር እግሩን ማደላደል ቀጠለ፡፡
ህዳር 14 ቀን 1967 ደርግ ጽ/ቤት
በጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ ወይም መንግሥት በጠቅላላ ጉባኤ እና በቋሚ ኮሚቴነት ንዑሳን ኮሚቴነት የተዋቀሩትና ሥልጣን በብቸኝነት ይዘው ያሉት ቡድኖች “ለፖለቲካ እስረኞች የፖለቲካ ውሣኔ ለመስጠት” በዚህቀን በደርግ ጽ/ቤት ጠቅላላ ስብሰባ ተቀምጠዋል፡፡ ሰው መግደልን አጀንዳ አድርገው ተወያይተው ለመግደልም ተስማምተው በእነርሱ ቁጥጥር ስር የነበሩ ሰዎችን ፊውዳል ፣ መኳንንትና መሣፍንት ስለሆኑ ደማቸውን የንፁህ ሰው ደም እንደፈሰሰ አንቆጥረውም ጨቋኞች ናቸው በማለት እንዲገደሉ በአንድነት ወስነውና ውሣኔውን እንዲያስፈፅሙ ፣ ለእስረኛ ኮሜቴና ለደርግ አባላት ትዕዛዝ ሰጥተው ከሕግ ውጭ በአዲስ አበባ ወህኒ ቤት ውስጥ 59 ሰዎች በጥይት ተደብድበው አንዲገደሉ አደረጉ፡፡
ድህረ ታሪክ
ምንም እንኳን በያሉበት ታድነተው እንዲያዙ ሐምሌ 11 ቀን 1966 በሻለቃ መንግሥቱ ኃይለማርያም የተፈረመ ተዕዛዝ ቢሰጥባቸውም ሃምሳ አምስቱ የንጉሱ ከፍተኛ ሚኒስትሮች፤ ጄኔራሎች፤ እና ከፍተኛ ሃላፊዎች በፈቃዳቸው እጃቸውን የሰጡ ነበሩ፡፡ከሟቾቹ አንዱ የሆኑት ሌተናል ጄኔራል በለጠ አበበ መስከረም 22 ቀን 1967 ለጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ የፃፉት ማመልከቻ የሚከተለው ነው፡፡
ሰኔ 28 ቀን 1966 ከደርጉ ዘንድ ትፈለጋለክ ተብዬ በተነገረው ቃል ከቤቴ ያለአንዳች ጥርጣሬና ማወላወል ወደዚህ ክፍለጦር ያአንዳች አጃቢ በራሴ ፈቃድ ብመጣ ወደእስር ቤት እንድገባ ታዝዤ ያለአንዳንች ጥፋት ሳልጠየቅ ሶስት ወር ሙሉ በእስር ቤት እገኛለሁ፡፡…..
የደርጉን ሥራ የምታካሂዱት ባለሥልጣኖች ሚስቶችና ልጆች አላችሁ ብዬ ስለማምን እነሱን በምታስቡበት መንፈስ የኔንም ቤተሰብ ችግር እድትመለከቱልኝ አሳስባለሁ፡፡
እንኳን እናንተ ወንድሞቻችን ይቅርና ባዕድ የሆነው ኢጣሊያን እንኳን ሀገራችንን በወረረ ጊዜ እጃቸውን ሰጥተው ያሠራቸውን ሰዎች ንብረት ሣይዝ፣ በሚስቶቻቸው እና በልጆቻቸው እጅ ቆይቶ እታሠሩበት ድረስ ስንቅ ያቀብሉ እንደነበር ቢጠየቅ ግልጽ የሆነ ታሪክ ያው ነው፡፡ ስለዚህ አጥፊ ወይም ንፁህ መሆኔ በዳኝነት ታይቶ እስኪታወቅ ድረስ የተያዘው የቤቶቼ ኪራይና ሌላውም ንብረቴ እንዲለቀቅ ደርጉ ትዕዛዝ እዲሰጥልኝ በቅን ልቦና እለምናለሁ፡፡
ይሁን እንጂ ዳኝነት አልተገኘም፡፡ ያለጥያቄ ሶት ወር ለመታሠራቸው ሲያመለክቱ ሕይወታቸውን ያለፍርድ ተነጠቁ፡፡
ሌተናል ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያም የቀድሞ ንጉሥ ቀዳማዊ የኃይለስላሴን ባለሥልጣናት ሰብስቦ አራተኛ ክፍለ ጦር ከአጎረ በኋላ ጥቅምት 11 ቀን 1967 በሰጠው የንቅናቄ ትዕዛዝ ወደታላቁ ቤተመንግሥት አንዲዛወሩ አደረገ፡፡ በወሩ ህዳር 14 ቀን 1967 በራሱ ሰብሳቢነት በደርጉ ስብሰባ አዳራሽ ውስጥ ተቀምጦ ከስብሰባው አዳራሽ በታች ምድር ቤትና ሌላም ቦታ ታስረው በነበሩ 59 ሰዎች ላይ የሞት ውሳኔ ጣት በማውጣት ምልክት ሰጥቶና አሰጥቶ አዲስ አበባ ወህኒ ቤት ውስጥ በጥይት እሩምታ አስፈጅቶ እሬሣቸው ላይ ኖራ አስነስንሶ አፈር እዲለብሱ አደረገ፡፡
ሟቾች በሠላማዊ መንገድ እጃቸውን የሰጡ በፍርድ ያልተረጋገጠባቸው ንፁሃን ሰዎች ነበሩ፡፡የፈፀሙት ወንጀል ቢኖር በምርመራ ተጣርቶ በሕግ መሠረት እንዲመራ መርማሪ ኮሚሽን ተቋቁሞ ነበር፡፡ ከመርማሪ ኮሚሽኑ ሊቀመንበር ለሌተናል ኮለኔል ደገፋ ማሬ በልዩ ጦር ፍርድ ቤት የዐቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤት ሹም አድራሻ ተደርጎ ህዳር 11 ቀን 1967 የተፃፈ ደብዳቤ እንደሚከተለው ይነበባል፡፡
ከኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ ስተዳደር ደርግ ህዳር 6 ቀን 1967 በቁጥር አ/ደ/ቸ/6/2325 የተጻፈልንን ደብዳቤ እናስታውሳለን፡፡ በ1966 የመርማሪ ኮሚሽን አዋጅ አንቀጽ10 እንደተመለከተው ኮሚሽኑ ስለወሎ ድርቅ፣ረሃብና እልቂት ባደረገው ምርመራ መሠረት ከዚህ ጋር በተያያዘው አባሪ ላይ በተመለከቱት የመንግሥት ባለሥልጣናት ላይ ተለይቶ የተመለከተው የወንጀል ክስ እንዲቀርብባቸው እናስታውቃለን፡፡
አባሪው ላይ ፍርድ ቤት ይቀርባሉ ሲባል በግፍ ያለፍርድ ከተገደለት ውስጥ፣ ፀሐፊ ትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ፣ አቶ አካለወርቅ ሀ/ወልድ፣ ጄኔራል ከበደ ገብሬ ፣ ልጅ እንዳልካቸው መኮንን፣ አቶ ሙላቱ ደበበ ፣ ዶክተር ተስፋዬ ገብረእግዚ ይገኙበታል፡፡
አቶ ሰይፉ ማህተመ ስላሴና ደጃዝማች ካሣ ወልደማርያም በሌላ ዙር ከተገደሉት ውስጥ ናቸው፡፡ አነዚህ ያፍርድ የተገደሉ ባለሥልጣኖች በመርማሪ ኮሚሽን የምርመራ ውጤት መሠረት ይጠየቁበታል የተባለው ወንጀል በ1949 ዓ.ም በወጣው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ቁጥ 412 የሥራ ግዴታን ተግባር መጣስ እና ቁጥር 509 ችግር ወይም ረሃብ እንዲመጣ ማድረግ የሚል ነበር፡፡ የመጀመሪያው በሦስት ወር፣ ሁለተኛው ከሦስት እሰከ አስር አመት በሚደርስ እሥራት የሚያስቀጣ ነበር፡፡
የኮሚሽኑ ምርመራ ውጤት የታሠሩትን ባለሥልጣናት በከባድ ወንጀል የማያስቀጣቸው መሆኑን የተረዳው ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ ዝም ብሎ አልተቀመጠም፡፡ለልዩ ጦር ፍርድ ቤት ዐቃቤ ሕግ ጽሕፈት ቤት ህዳር 10 ቀን 1967 በጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ ሁለተኛ ምክትል ሊቀመንበር በሌ/ኮለኔል አጥናፉ አባተ ፊርማ በተላለፍ ትዕዛዝ መርማሪ ኮሚሽን በዘዘው መሠረት ክስ እንዳይቀጥል ትዕዛዝ ተሠጠ፡፡ በአራተኛው ቀን 59 ሚኒስትሮችና ጄኔራሎች ያለፍርድ ተገደሉ፡፡ ቢቻል በፍርድ ቢሞቱ ጥሩ ነበር፣ ሕግ ካልገደላቸው እኛ እንገድላቸዋለን ተባለ፣ ሆነ፡፡
በ59ኙ ከፍተኛ ባለስልጣናት ላይም ማን ይገደል በሚለው ላይ ድምፅ መስጠት ተጀመረ በስበሰባው ላይ ከጠቅላላ የደርግ አባሎች፣ ከምስራቅ ንዑስ ደርግ አባሎች፣ ከሰሜን ንዑስ ደርግ እና ከፖሊስ ንዑስ ደርግ በአጠቃላይ 93ሰዎች ተሰበስበዋል፡፡ በዚህም መሰረት የመጀመሪያው ተጠሪ የነበረው የፀሃፊ ትዕዛዝ አክሊሉ ሃብተወልድ ስም ሆነ በ93 ድምፅ እንዲረሸኑ ተወሰነ፡፡ በመቀጠልም እነ ጄነራል ከበደ ገብሬ፤ ሌተናል ጄነራል ድረሴ ዱባለ፣ ልዑል አስራተ ካሳ ጄኔራል ሌተናል አበበ ገመዳ፤ሪር አድሚራል እስክንድር ደስታ፤ራስ መስፍን ስለሺ ስማቸው እየተጠራ በአብዛኞቹ ላይ 93 ድምፅ ተሰጠ በእለቱ በተደረገው ድምፅ አሰጣጥ በ37ቱ ላይ በ93ድምፅ በሌሎቹ ላይ ከ92 እስከ 51 ድምፅ በሆነ ውሳኔ እንዲረሸኑ ተወሰነ፡፡ቀደም ሲል የደርግ አባላት ቁጥር በተለያዩ ምክንያቶች ቀንሶ 93 ደርሶ ነበር፡፡ በዚህ ስብሰባ ላይ የተገኙ 93 ነበሩ፡፡ በድምጽ አሰጣጡ ዝርዝር ከፍተኛው ድምጽ በ93 መቆሙ ይታያል፡፡ የስብሰባው ቃለ ጉባኤ በወቅቱ የደርግ ዋና ፀሐፊ በነበረው በሟቹ በሻምበል ገብረየስ ወልደሃና መጻፉ በፖሊስ ላብራቶሪ ምርመራ ተረጋግጧል፡፡ ስብሰባው እንዴት እንደተጀመረ፣ እደተመራና እንደተፈፀመ፣ ከደርግ አባላት ውስጥ እነማን እንደተገኙ ምንና እዴት እንደወሰኑ ምስክሮች ለፍርድ ቤት አስረድተዋል፡፡ በደርጉ የስብሰባ ቃለ ጉባኤ 2ኛ መዝገብ የሠፈረው የአፈፃፀም ቅደም ተከተል በአይን ምስክሮችም ተደግፏል፡፡
በውሳኔው መሰረትም አዲስ አበባ ወህኒ ቤት ተገኝተው ሞት የተወሰነባቸው ሰዎች ቅጣቱን በትክክል ማየታቸውን እነዲያረጋግጡ ዘጠኝ የደርግ አባላት ሲመረጡ የደርጉ የእስረኛ አስተዳደር ፣ የመከላከያ፣ የደህነነትና የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ እዲያስተባብሩ በደርጉ ጠቅላላ ጉባኤ ተወስኖ እርምጃው ተወሰደ፡፡
ህዳር 14 ማታ ቅልጥ ባለና የደርግን ወገን ባልለየ ተኩስ 59 ጄኔራሎችና ሚኒስትሮች ተገደሉ፡፡ ለመግደል ከተሠማሩት ወታደሮች ውስጥ ስድስት ቆሰሉ፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን የደርግ አባላት ኮለኔል መንግሥቱ ኃይለማርያምን ጨምሮ ታላቁ ቤተመንግስት ውስጥ ስብሰባው ሣይበተን ቁጭ ብለው የግድያውን መፈፀም ሪፖርት ይጠብቁ ነበር፡፡
ጉዞ ወደ መረሸኛ
በእስር ቤቱ ውስጥ ታስረው የነበሩና ያንን እለት የሚያስታውሱት የልዩ አቃቤ ህግ ሁለተኛ ምስክር በዕለቱ የተፈጠረውን እንዲህ አስረድተዋል፡፡
“ ….. 12 ሰዓት በሚሆንበት ጊዜ በእስር ቤቱ ግቢ ውስጥ ከሌላው ቀን በተለየ ባውዛዎች ይበሩ ጀመር፡፡ ከምሽቱ አንድ ሰዓት አካባቢ ተጨማሪ የታጠቁ ወታደሮችና የእስር ቤት መኪናዎች መጡ እና አስር ቤቱ ግቢ ገብተው ቆሙ፡፡ በእለቱ የእስር ቤቱ በር በጊዜ ተዘግቶ ነበር፡፡ ክፍት በነበረው ቦታ ብርድልብስ ሸፈኑበት እና ወደ አንድ ቁጥር እስር ቤት ሔደው የእስረኞች ስም መጥራት ጀመሩ፡፡ ከአንድ ቁጥር እስር ቤትሃያ ሰዎችን ጠርተው አስወጧቸው እና እኔ ወደነበርኩበት ቁጥር 2 እስር ቤት መጥተው በሩን ከፈቱ፡፡ በዚህ ጊዜ ሻለቃ ጌታቸው ሺበሺ እና አብሮት የነበረ ስሙ የማላውቀው ወታደር ወረቀት ይዘው ከዚህ ውስጥ ሰዎች ስንጠራ ቶሎ ብላችሁ ውጡ አሉ እና መጥራት ጀመሩ፡፡ እነሱ ስም ሲጠሩ የእስረኞች ኃላፊ ዶ/ር ምናሴ ኃይሌና እኔ ምክትል ስለነበርን በር ላይ ቆመን ወደ ክፍሉ እያስተጋባን እስረኞችን መጥራት ቀጠልን፡፡ በእኛ ክፍል አብረን ታስረን ከነበርነው ውስጥ ሃያ ሰባት ሰዎች ተጠርተው ወጡና ከአንድ ቁጥር ከወጡ እስረኞች ጋር አደባለቁአቸው፡፡ወዲያው በሰንሰለት እያቆራኙ ያስሩአቸው ነበር፡፡ እስረኞች ሲወጡ ከእስረኞች ውስጥ ኮ/ል አለምዘውድ ተሰማን “መልካም እድል” ስላቸው “እባክህ እናውቀዋለን አሉኝ፡፡” ሌ/ጄ ደበበ ኃ/ማርያም ተጠርተው በር ላይ ደርሰው ወደ ውስጥ ተመልሰው ከእኛ ጋር ታስረው የነበሩ ከአክሱም የመጡ ንቡረእድ ገ/ስላሴ ፀሐይን “ይፍቱኝ” ብለው መስቀል ተሳልመው ወጡ፡፡ ልጅ እንዳልካቸው ታሞ ተኝቶ ስለነበር ስጠራው “ደሞ ምን ይሆን?” ብሎ ወጣ፡፡ አብዛኛው እስረኛ በቢጃማ ነበር የወጣው፡፡ ከነዚህ ውስጥ ልዑል አስራተ ካሳታመው እግራቸው እያነከሰ በቢጃማ ነበር የወጡት፡፡ ልብስ ይቀይሩ መድሃኒት ይያዙ ሲባል አሁን ይመለሳሉ ቶሎ ብለው ይውጡ በማለት አስወጡአቸው፡፡ እስረኞቹ ከወጡ በኋላ የኛ በር ተዘጋ፡፡ ወዲያው መኪኖቹ ተንቀሳቀሱና ሔዱ፡፡ እኛ ከታሰርንበት ውጪ ሌሎች አራተኛ ክፍለ ጦር ከነበሩ እስረኞች ውስጥ በእዛን እለት ኮለኔልይገዙ ይመኔን አይቻለሁ፡፡ እንዲሁም ስማቸውን ለመጥራት ብቸገርም እኛ ከታሰርንበት ውጭ ታስረው የነበሩ እስረኞችን አይቻለሁ፡፡ ሰዎቹ ይመለሳሉ ብሉን ስንጠብቅ ሳይመለሱ ቀሩ፡፡ በማግስቱ ጠዋት አንድ ቁጥር እስር ቤት ውስጥ ታስረው የነበሩ ወታደሮች BBC ሬዲዩ ጣቢያ ሲያዳምጡ ሰማን ከእስር ቤት የተወሰዱ ሰዎች ተገድለዋል በማለት ሲናገሩ ነበር፡፡ እንዲሁም ጠባቂ ወታደሮችም እርስ በእርሳቸው ስለሰዎቹ መገደል ሲያወሩ ሰማን የሚሉ እስረኞች ነበሩ።
ህዳር 16 ቀን 1967 ሰኞ እለት ጠዋት 3 ሰዓት አካባቢ የቁጥር 1 እና ቁጥር 2 እስር ቤት ተጠሪዎች ደጃዝማች ካሳ ወ/ማርያም እና ዶ/ር ምናሴ ኃይሌን የማናውቃቸው ወታደሮች ትፈለጋላችሁ ብለው ወሰዷቸውና ከግማሽ ሰዓት በኋላ ተመልሰው መጡና በየክፍላችን ሰበሰቡን። ህዳር 14 ቀን 1967 የተወሰዱት እስረኞ አብዮታዊ እርምጃ ተወስዶባቸዋል ማለትም ተገድለዋል። በተረፋችሁት ላይ ምንም ተመሳሳይ እርምጃ አይወሰድም በአጭር ጊዜ ውስጥ ቃላችሁን እየሰጣችሁ ትፈታላችሁ ብለን እንድንነግር ታዘናል በማለት የእኛ ሰብሳቢ ነገረን። ቁጥር 1 እስር ቤትም ይኸው ተገልጾላቸዋል። በማግስቱ ህዳር 17 ቀን 1967 ሻለቃ ጌታቸው ሺበሺ፤መቶ አለቃ ጴጥሮስ ገብሬ እና የማላስታውሳቸው ወታደሮች እስር ቤት መጠተው እስረኛውን ሰብስበው ትላንት ለእስረኛ ተጠሪዎች የገለጽነውን ከእኛ አፍ እንድትሰሙ ነው። በቀራችሁት ላይ ምንም ነገር አይወሰድም ጥፋት ቢገኝባችሁም በፍ/ቤት ቀርባችሁ በእስራትና በገንዘብ ትቀጣላችሁ። ጥያቄውም በትንሽ ቀናት ውስጥ ተጀምሮ ትለቀቃላችሁ። ይህንንም በእግዚአብሔር ስም አረጋግጥላችኋለሁ ብሎ ማለልን። ዝርዝሩን ከዚህ ላይ ተረዱት በማለት ለየክፍሎቹ አንዳንድ ጋዜጣ ዋናውን ሰጠን። ጋዜጣው ላይም ሰዎቹ ስለመገደላቸው ይገልፃል።
እስረኞቹን ሲወስዱ ከሻለቃ ሺበሺ ጋር ሻለቃ ካሳዬ አራጋው ‘መቶ አለቃ ጴጥሮስ ገብሬ’ ፍስሐ አንደቶ የተባሉት አብረው ነበሩ። የቀሩትን ወታደሮች አላውቃቸውም። እኛ ከታሰርንበት ቁጥር አንድ እና ቁጥር ሁለት እስር ቤት ዉስጥ በጠቅላላዉ የተወሰዱት አርባ ሶስት ሲሆኑ ጋዜጣዉ ላይ የተገለፁት ሰዎች ሃምሳ ዘጠኝ ናቸዉ። ከእኛ እስር ቤት ዉጪ ሌላ ቦታ ታስረዉ ከነበሩት እስረኞች ዉስጥ ጨምረዉ መገደላቸዉን ጋዜጣ ላይ በማንበባችን አዉቀናል።”
የ60 ሰዎች አስክሬን ደረሰኝ
ምሽቱን በትዕዛዙ መሰረት ሰዎቹ ተገደሉ። የወህኒ ቤቱ አባል ሻምበል ነጋሽ ማሞ የ60 ሰዎችን አስክሬን ተረክቦ ደረሰኝ ሰጠ። 60ኛው በዛው ዕለት ከደርጉ ጋር ተዋግተው እራሳቸውን የገደሉት የጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ የመጀመሪያው ሊቀመንበር የነበሩት የሌ/ጄኔራል አማን ሚካኤል አንዶም አስክሬን ነበር።በግድያው ወቅት በተባራሪ ጥይት የቆሰሉ የደርግ ወገኖች ማንነት ተረጋግጦ በደርጉ የሕክምና መኮንን በመ/አለቃ እዳለ ገላን በኩል ሕክምና ተደረገላቸው።
ባለስልጣናቱ ላይ እነማን ተኮሱ?
ለደርጉ ሃላፊዎች አዲስ አበባ ወህኒ ቤት ግቢ ውስጥ በአካል ተገኝተው የአፄ ኃይለስላሴን ጄኔራሎችና ሚኒስትሮች ተኩሰው የገደሉ የደርግ አባላት ስም ዝርዝርና የተኮሱት ጥይት መጠን በሻለቃ ጌታቸው ሺበሺ ሪፖርት ተደረገ። በዚሁ መሠረት፣
ሻለቃ ጌታቸው ሺበሺ- 43 ጥይት
ሻምበል ተፈራ- 32 ጥይት
ሻምበል ኃይሌ መለስ- 25 ጥይት
ባሻ ተፈራ ጅፋር- 60 ጥይት
፶/አለቃ በቀለ ደጉ- 32 ጥይት
ፒ/ኦ ሚካኤል- 25 ጥይት
፶/አ ዳምጤ- 16 ጥይት
ወታደር ደጀኔ አ/አገኘሁ- 40 ጥይት
ወታደር ገ/ጊ ብርሃኑ- 50 ጥይት
ሻለቃ ባሻ ለማ ኩምሳ- 7 ጥይት
ም/፲/አ ግርማ አየለ-3 ጥይት
(በፌ.ከ.ፍ.ቤት ወነጀል መዝገብ ቁጥር 1/87(401/85) ውስጥ የ ልዩ አቃቤ ህግ ማስረጃ ድ.1.9.3)
በግድያው ላይ በጠቅላላው 393 ጥይቶች መተኮሳቸው ተረጋገጠ። ይህ ቁጥር በደርግ አባላቱ ብቻ የተተኮሰውን የሚያካትት እንጂ በሌሎች ወታደሮች የተተኮሰውን አይጨምርም።
የመጨረሻዋ ሰዓት ምን ትመስል ነበር?
ግድያው ሲፈፀም የነበረው የዓይን እማኝ ይናገራል
‹‹ ስራ ጨርሼ ከቀኑ አስር ሰዓት ስወጣ በር ላይ ትዝ እንደሚለኝ አስር አለቃ ገረመው እንዳትወጡ ተብለናል አለኝና ቆየሁ። አስራ አንድ ሰዓት ተኩል በሚሆንበት ጊዜ አስር አለቃው ከመሣሪያ ግምጃ ቤት ካቴና አውጡ አለንና አወጣን። ከዚህ በኋላ ሻምበል ባሻ ደጀኔ የሚያሽከረክረው እስረኛ ማጓጓዢያ ከባድ መኪና ውስጥ ግቡ ተባልንና ከገረመው ጋር ገባን። ሌሎች እነ እከሌ የማልላቸው ሁለት ወይም ሶስት የጦር ሰራዊት አባላት ጭምር ያሉባቸዉ መኪናዎች እየመሩን በግምት ከ12፡30 እስከ አንድ ሰዓት መካከል አራት ኪሎ ቤተመንግስት ገባን እንደገባን ቤተመንግስት ግቢ ዉስጥ ፎቅና ምድር ቤት ያለዉ ህንፃ ፊት ለፊት አዙሩና አቁሙ አሉን። መኪናዉ ቆመ ወረድን። አካባቢዉን ስናይ ባዉዛ ይበራል ፣ ፀሀይ ሆኗል። ዙሪያዉ በታንክ ተከቧል። ሚሊታሪ ፖሊስ በብዛት አለ። እኛ ከጠሪዎች ሶስት እርምጃ እርቀን እስረኞቹ ከምድር ቤቱ በየተራ በየስማቸዉ እየተጠሩ ወጥተዉ እኛ ዘንድ ሲደርሱ በተሰጠን ትዕዛዝ መሰረት የአንዱን እስረኛ ግራ እጅና የሌላኛውን እስረኛ ቀኝ እጅ አንድ ላይ በማድረግ በካቴና እናቆራኛቸዋለን። ከዚያ በኋላ መኪና ላይ ሚሊታሪ ፖሊሶች ያሳፍራሉ። በዚህ አይት በግምት ከሀምሳ በላይ ሰዎች ተቆራኝተዉ መኪና ላይ ተጫኑ፣ መኪና ዉስጥ ገባንና ጉዞ ተጀመረ።”
የሟቾቹ ሚኒስትሮች እና ጄኔራሎች የመጨረሻ ቃል ምን ነበር?
“በጉዞ ላይ እስረኞቹ የትነዉ የሚወስዱን ወቴ ሲሉኝ እኔም አላወኩም አልኳቸው። ሜክሲኮ አደባባይ ደርሰን ወደ ወህኒ ቤት መስመር መኪናዉ ሲጠመዘዝ ደስታ ተሰማቸዉና ወህኒ ቤት ከገባን ጥሩ ነዉ ቤተሰቦቻችንም ይጠይቁናል ብለዉ ተወያዩ።ጉዞ ቀጠለና የአዲስ አበባ ወህኒ ቤት ግቢ በር ተከፍቶ መኪናው እስረኞቹን እንደያዘ ሲገባ በመኪናው መብራት ሳንጃ ያለው መሳሪያ ይዘው የተደረደሩትን ወታደሮች እስረኞቹ ሲያዩ በመደናገጥ ተንጫጩ። ራስ መስፍን ስለሺ ‹ይህ ባርያ ሊፈጀን ነው› ‹ለፍርድ ሳንቀርብ፣ፈርድ ይታይልን› እያሉ ጮኹ። ሌሎቹም ተንጫጩ ፤ አስተጋቡ ። መኪናው ወደፊት ሄደና አዙሮ ቆመ። እስረኞች ወርደው በሰልፍ መደዳ የህንፃው ግንብ ከኋላቸው ሆኖ ቆሙ። የመኪና መብራት ይበራባቸዋል። ፊሽካ ድምፅ ተሰማ፡፤ ማን እንደነፋው አላውቅም። ሁለት ጊዜ እንደተነፋ ተኩስ ተከፈተ። ተኩስ የተከፈተው በተደረደሩት እስረኞች ላይ ነው። በርቀት ግቢ ውስጥ ምንም መሣሪያ ሣንይዝ በማናውቀው ሁኔታ በተፈጠረው ተኩስ ተደናግጠን እያለን በጥይት ጭንቅላቴን ተመታሁ። ሆስፒታል ገባሁ ከዚህ በኋላ የሆነውን አላውቅም።”
“መጀመሪያ እኔን ግደሉኝ”
-ኮሎኔል ያለም ዘውድ ተሰማ
ስለ ግድያው አፈፃፀም ኮሎኔል ተስፋዬ ወ/ስላሴ ሰብሳቢው አጠገብ ሆኖ ሂደቱን በመገናኝ ሬዲዮ ይከታተል ነበር። በስተመጨረሻም የግድያው ዋና አስፈፃሚ ሻለቃ ጌታቸው ሺበሺ ከተገዳዮቹ መካከል ኮሎኔል ያለም ዘውድ ተሰማ እየፎከሩ “መጀመሪያ እኔን ግደሉኝ” እንዳሉ ጄኔራል አሰፋ አየነ “እጠቅማችኋለሁ አትግደሉኝ” እንዳሉ ከርሸናው በሁዋላም ቀብራቸው መፈፀሙን ሪፖርቱን ለጉባኤውአቀረበ። ታሪክም እያንዳንዷን መዝግቦ እንዲህ አኖረ።

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

በየኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) ከሰሞኑ ከአማራ ክልል በደብረ ብርሃን በኩል ወደ አዲስ አበባ የሚጓዙ ተሳፋሪዎች ወደ ከተማዋ እንዳይገቡ በመታወቂያ ተለይተው እንደተከለከሉና እንግልት እንደተፈጸመባቸው የተገለጸውን የመብት ጥሰት እያጣራሁ ነው አለ፡፡

የኮሚሽኑ የሲቪልና ፖለቲካ መብቶች ኮሚሽነር አብዲ ጂብሪል (ዶ/ር) ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ በተጠቀሰው አካባቢ ተከስቷል የተባለውን የመብት ጥሰት የሚያጣራ ቡድን ወደ አካባቢው መላኩን ገልጸዋል፡፡

በቀጣይ የምርመራ ቡድኑ የተፈጠረውን ሁኔታ ተከታትሎ ካጣራ በኋላ የደረሰበትን መግለጫ እንደሚሰጥ አብራርተዋል፡፡

ካለፉት ጥቂት ሳምንታት ወዲህ ከአማራ ክልል በተለይም ከሰሜን ወሎና ደቡብ ወሎ አካባቢዎች በደብረ ብርሃን በኩል አልፈው ወደ አዲስ አበባ የሚጓዙ ዜጎች፣ በፀጥታ አካላት አማካይነት መታወቂያቸው እየታየና እየተመረጠ፣ የአዲስ አበባ መታወቂያ ያልያዙትን ወደ መጡበት እንዲመለሱ እየተደረጉ መሆኑንና በደል ተፈጸመብን ያሉ ዜጎችን አነጋግሮ ሪፖርተር ዘገባ መሥራቱ ይታወሳል፡፡

በዜጎች ላይ የመብት ጥሰት ተፈጸመ የተበላውን ሁኔታ አስመልክቶ ሪፖርተር ያነጋገራቸው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች ማዕከል ዋና ዳይሬክተር አቶ ያሬድ ኃይለ ማርያም፣ የመንግሥት አካላት ሁኔታው ከፀጥታ ጉዳይ ጋር የተገናኘ መሆኑን ቢገልጹም፣ በማንኛውም ዓይነት መልኩ ዜጎች በአገራቸው ውስጥ ከቦታ ቦታ የመንቀሳቀስ ነፃነታቸውን በዚህ ደረጃ በሚያውክ መልኩ የሚፈጸም ዕገዳ ሕገ መንግሥቱን የሚጥስ ነው ብለዋል፡፡

አክለውም ተፈጸመ የተባለው ተግባር የዜጎችን አገራቸው ውስጥ የመዘዋወርና የመንቀሳቀስ እንዲሁም ወደፈለጉት ቦታ የመሄድና የመኖር መብትና ነፃነት የሚጥስ አሠራር ከመሆኑም በላይ ከዚህ በዓለም አቀፍ ሕግ ኢትዮጵያ የፈረመቻቸውን ስምምነትም የሚጥስ መሆኑንም አስረድተዋል፡፡

አገሪቷ አሁን የገባችበትን የፀጥታ ችግር ግምት ውስጥ በማስገባት ከአገር ደኅንነት ጋር የተያያዘ ሥጋት መኖሩ ቢረጋገጥ እንኳ ሊደረግ የሚገባው ነገር ሥርዓት ባለው መልኩ የዜጎችን መብትና ነፃነት የጠበቀ የፍተሻ አሠራር ሊዘረጋ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡

ሽማግሌዎች፣ እናቶችና ሕፃናት ወደ መንግሥቱ መቀመጫና የአገሪቱ ዋና ከተማ ወደ ሆነችው አዲስ አበባ ለተለያዩ ዓላማዎች ዜጎች ለፍርድ ቤት ቀጠሮ፣ ለሕክምና፣ ለትምህርትና ሌላ ሥራ እንዲሁም ቤተሰብ ለመጠየቅ ሊንቀሳቀሱ የሚችሉ ሰዎችን አደጋ ላይ መጣልና ለእንግልት መዳረግ ከሕግ ውጪ የሚደረግ አሠራር መሆኑን አቶ ያሬድ አስረድተዋል፡፡

በተለይም መታወቂያ ብቻ እያዩ መመለስና ማንነትን መሠረት አድርጎ የተወሰኑትን ለይቶ ወደመጡበት መላክ ከመንግሥት በኩል ‹‹ከደኅንነት ሥጋት አንፃር ነው›› በሚል የቀረበውን ምክንያት ውድቅ ያደርገዋል ብለዋል፡፡

‹‹ከደሴ የሚመጡ ሕፃናት፣ አረጋውያንና እናቶች ለአገሪቱ በምን መልኩ ሥጋት ሊሆኑ ይችላል? ይህ ትልቅ የመብት ጥሰት በመሆኑ የመንግሥት አካላት በተለይ ደግሞ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ይህን ዕገታ እንዲያቆሙ እኛም በተለያየ መልኩ እየጎተጎትን ነው፤›› ብለዋል፡፡

ይህ ጉዳይ በሁለት መንገይ አደጋ እንዳለው የገለጹት ዳይሬክተሩ፣ አንደኛው፣ ከሆነ አካባቢ ብቻ የሚመጡ ሰዎችን በመታወቂያ እየለዩ ለደኅንነት በሚል መመለስ አሠራሩ ትክክለኛ የሆነ አለመሆኑን የሚያሳይ ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ ደግሞ ዜጎች በገዛ አገራቸው የባዳነትና የመገለል ስሜት እንዲሰማቸው ምክንያት ይሆናል፡፡ ያ ደግሞ ዜጎችን ወደ ሌላ አላስፈላጊ የሆነ ግጭትና የፖለቲካ ቅራኔ እንደሚፈጥር አስረድተዋል፡፡

በተመሳሳይ አገሪቱ ውስጥ በተለያዩ አካባቢዎች እየተከሰተ ያለውን ግጭት ፈርቶ አንድ ሰው አዲስ አበባ ቢመጣ መብቱ አይደለም ወይ? ባለበት አካባቢ የመንግሥት አካላት ጥበቃ አድርገውለት ሕይወቱን ካልታደጉለት ወደ ዋና ከተማ መጥቶ ሕይወቴን ልታደግ ቢል የአንድ ኢትዮጵያዊ መብት ስለመሆኑ ተናግረዋል፡፡

እንደዚህ ዓይነት ነገር ተደርጎ አያውቅም እንዲያውም በተለያዩ ጊዜያት ጦርነት በነበረበት ወቅትና ሥጋት ሲኖር አገሪቱን አደጋ ላይ ይጥላሉ የሚባሉ አካላት ወደ መሀል ከተማ እንዳይገቡ ፍተሻ ይደረግ ነበር፡፡ ነገር ግን አሁን እንደሚደረገውና መታወቂያ እያዩ የመመለስ ተግባር እንዳልነበር አስረድተዋል፡፡

የፌዴራል መንግሥቱ የአገሪቷን ሕዝቦች የሚያገናኙ ዋና ዋና መስመሮች የመቆጣጠር ሥልጣን ያለው በመሆኑ እነዚህ ቦታዎች ላይ የፌዴራል አካላት እንጂ እያንዳንዱ ክልል በየፈሠሩ ኬላ እየሠራ እከሌ ያልፋል እከሌ አያልፍም የሚል ከሆነ የአገሪቱን ደኅንነት አደጋ ላይ እንደሚጥል አሳስበዋል፡፡



በመሆኑም ክልሎች እንዲህ ዓይነት ከልክ ያለፈ የመቆጣጠር ሥልጣን ሊሰጣቸው አይገባም ያሉት አቶ ያሬድ ይህ አካሄድ የፌዴራል መንግሥቱን ሥልጣን ጭምር የሚጋፋ በመሆኑ እንደዚህ ዓይነቱ አካሄድ ሕገ መንግሥቱን አለፍ ሲልም ሰብዓዊ መብትን የሚጥስ አሠራር በአጭሩ መቆም ካልቻለ ነገም ሌላው ክልል ተነስቶ በዚሁ ተግባር ሊሰማራ እንደሚችልና አላስፈላጊ ግጭት የፈጸሙትን የክልል አካላት በሕግ ተጠያቂ መደረግ አለባቸው፡፡

ዜጎችን መፈተሹ አግባብ ቢሆንም በተደጋጋሚ ቅሬታ እየተፈጠረ ሲታይ የእነዚህ ተሳፋሪዎችን ማንነት ማጣራት ካስፈለገ ከመነሻው ጀምሮ በመለየት እንዳያልፉ ማድረግ ሲገባ ገና ለገና በዚህ አቅጣጫ ሕወሓት ሊመጣ ይችላል በሚል ሥጋት ሰዎችን ማባሪያ ለሌለው እንግልት ማጋለጥ ትክክል አይደለም ብለዋል፡፡

ደኅንነት የማጣራት ሥራውን መሥራት ተገቢ ቢሆንም የሰዎችን በመንግሥትና የመንግሥት ተቋማት ላይ ያላቸውን እምነት ሊሸረሽር የሚችል ችግር በመሆኑ ጉዳዩ የፖለቲካ መፍትሔ እንደሚስፈልገው አብራርተዋል፡፡

ነገር ግን በዚህ ሁሉ መሀል ሰርገው የገቡ ካሉና ለሥጋት የዳረጉ አካላት ተገኝተው ከሆነ እንደ ማስረጃ መቅረብ አለበት እንጂ በደፈናው በዚህ አቅጣጫ ይመጣሉ በሚል ሥጋት ብቻ ሕዝብን ማንገላታት ተገቢ አለመሆኑን ተናግረዋል፡፡

የመብት ተሟጓጋቹና የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ድርጅቶች ኅብረት ዋና ዳይሬክተር አቶ ሙሱድ ገበየሁ በበኩላቸው የአዲስ አበባን ወይም ሌላውን አካባቢ ሰላም ለማረጋገጥ የሚደረገው ሥራ ምንም ጥያቄ ውስጥ የሚገባ ባይሆንም ዜጎች ማንነታቸውን የሚገልጽ መታወቂያ ይዘውና ከየት ተነስተው የት እንደሚያርፉ የሚታወቁ ከሆነ ማንገላታት ከሕግ ውጪ መሆኑን ተናግረዋል፡፡

በመሆኑም በተጠቀሰው መስመር ወደ አዲስ አበባ የሚመጡት ዜጎች ለሕክምና፣ ለትምህርት ወይም የተለያዩ ዓላማዎች ከመሆኑም በላይ አንድ አገር ውስጥ እየተኖረ በዚህ ደረጃ ከአንዱ ክልል ወደ ሌላው ክልል እንዳይንቀሳቀስና ዜጎችን በማንነት ላይ የምትከታተል ከሆነ ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል ብለዋል፡፡

ለችግሩ በአስቸኳይ መፍትሔ መሰጠት እንዳለበት ያሳሰቡት አቶ መሱድ ችግሩ ካልተፈታ በክልሎች መካከል ያለውን የወንድማማችነት ስሜት በጣም የሚያደበዝዝ ሰለመሆኑም አስረድተዋል፡፡

በመሆኑም ሰላማዊ ተሳፋሪን ወደ መጣበት እንዲመለስ ማድረግ ትክክለኛ የመንግሥት ሥራ ያልሆነና ኢሕገ መንግሥታዊ ተግባር ስለመሆኑም ተናግረዋል፡:

source:https://www.ethiopianreporter.com/

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

መንግሥት በፀጥታ ሥጋት ምክኒያት የሚደረግ ፍተሻ ነው ብሏል

ከሰሜንና ደቡብ ወሎ እንዲሁም ከዋግ ኽምራ ዞኖች ወደ አዲስ አበባ የሚጓዙ ተሳፋሪዎች ኦሮምያ ክልል ከተሞች ሲደርሱ “የአዲስ አበባ መታወቂያ አልያዛችሁም” በሚል ምክንያት ወደ መጡበት እንዲመለሱ መደረጋቸውን ለአሜሪካ ድምፅ ገለፁ፡፡

ተሳፋሪዎቹ “የምንኖርበት እየታወቀ የማንኖርበትን ከተማ መታወቂያ እንድናመጣ መጠየቁ አግባብነት የለውም” ይላሉ፡፡

የአማራ ክልል መንግሥት ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ የተፈጠረው መጉላላት ከፀጥታ ጉዳይ ጋር የተያያዘ ቢሆንም አፈጻጸሙ ብዙሃኑን ተሳፋሪ ለእንግልትና ለአላስፈላጊ ወጭ የዳረገ እንደሆነ ጠቁሟል፡፡

ከኦሮምያ ክልል እስካሁን በጉዳዩ ላይ የተሰጠ ማብራሪያ የለም፡፡ የአሜሪካ ድምፅ ራዲዮም አስተያየት ለማካተት ሞክሮ ለጊዜው አልተሳካለትም፡፡

በጉዳዩ ላይ ምላሽ የሠጡት የመንግሥት ኮምዩኒኬሽን አገልግሎት ሚኒስትር ዲኤታ ሠላማዊት ካሣ ሁኔታው ከጥብቅ የፀጥታ ቁጥጥር ጋር የተያያዘ መሆኑን ተናግረዋል።

መታወቂያ ለመሥራት የሚያስፈልጉትን ጨምሮ የተለያዩ ሰነዶች በህወሓት ተይዘው ከነበሩ የአማራ ክልል አካባቢዎች መወሰዳቸው ደግሞ ለጥብቅ ቁጥጥሩ መነሻ መሆኑን ጠቅሰዋል።

አፈጻጸሙን በተመለከተ ግን ማሻሻያዎች መደረግ እንዳለባቸውና የደህንነት እና የፀጥታ መዋቅሩን ማጥራት እንደሚያስፈልግም ዛሬ የወጣውን የኢትዮጵያ ብሔራዊ የደህንነት ምክር ቤት መግለጫ በመጥቀስ አብራርተዋል።

በሚኒስትር ዴታዋ ማብራሪያ ስማቸው የተጠቀሰው ህወሓት እና ራሱን የኦሮሞ ነፃነት ሠራዊት ብሎ የሚጠራው ሸኔ እስካሁን በጉዳዩ ላይ የሠጡት አስተያየትም ሆነ ያወጡት መግለጫ የለም። በኛ በኩል ምላሽ ለማግኘት ሙከራ እያደረግን ነው።

source: https://amharic.voanews.com/

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

በ2014 በጀት ዓመት ከ6 ሺህ በላይ የሳይበር ጥቃቶች በኢትዮጵያ ላይ ተቃጥተዋል – ኢመደአ

አዲስ አበባ፡ ሐምሌ 23/2014 ዓ/ም፡ ባሳለፍነው 2014 በጀት ዓመት በኢትዮጵያ ላይ ከ6 ሺህ በላይ የሳይበር ጥቃቶች መሞከራቸውንና ከ97 በመቶ በላይ የሚሆኑትን መመከትና ማክሸፍ መቻሉን የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር (ኢመደአ) ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ሹመቴ ግዛው ገልጸዋል።

ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ሹመቴ ከኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት (ኢቢሲ) ጋር በነበራቸው ቆይታ እንደገለፁት፥ ጥቃቶቹ ካለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀሩ ከ4 እጥፍ በላይ የተበራከቱና እጅግ አደገኛ የተባሉ ናቸው። ይሁን እንጂ ከ97 በመቶ በላይ የሚሆኑትን መመከትና ማክሸፍ መቻሉን ነው ዋና ዳይሬክተሩ የገለፁት።

ጥቃቶቹን በማክሸፍ ሂደት ከ75 በመቶ በላይ ሀገር በቀልና እሴት አከል መጤ ቴክኖሎጂን መጠቀማችን ትልቅ ሚና ነበረው ነው ያሉት ዶ/ር ሹመቴ።

በቀጣይም መሰል ጥቃቶችን ለመመከት የቴክኖሎጂ ውጤቶች ዕውቀትና ባለቤትነትን ማጎልበት ላይ እንደ ሀገር እየሰራን ነው ብለዋል።

የቢትኮይን ምናባዊ የኤሌክትሮኒክስ ግብይት ስርዓትን በተመለከተም ዋና ዳይሬክተሩ ከፍተኛ የኃይል ፍጆታን የማስከተል እና ግብይትን ላልተፈለገ ዓላማ የማዋል ስጋት ቢኖረውም፤ ከቴክኖሎጂ መሸሽ የሚቻል ባለመሆኑ በአሰራር ስርዓቱ ላይ ጥናት እያደረግን ነው ብለዋል።
ምንጭ፡ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት

Source EBC

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

በዛሬው እለት የካቲት 8 ቀን 2014 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቋሚ ሲኖዶስ እና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከፍተኛ አመራሮች በመስቀል አደባባይና በጃንሜዳ ባህረ ጥምቀት ቦታዎች በቀረቡ ጥያቄዎች ላይ የጋራ ውይይት ማድረጋቸውን ገልፀዋል።

ውይይቱ በፍጹም ቅን ልቡና፣ መደማመጥና መግባባት በተሞላበት ስሜት መካሄዱ ተገልጿል።

በውይይቱ ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የመስቀል አደባባይና የጃንሜዳ ባሕረ ጥምቀትን በተመለከተ የተነሱትን ጥያቄዎች በአጭር ጊዜ ውስጥ የጋራ ኮሚቴ በማቋቋም ቀጣይ ውይይቶችን መሠረት በማድረግ የማያዳግም ምላሽ ለመስጠት የጋራ ስምምነት ላይ ተደርሷል።

ወደፊት ቤተ ክርስቲያንና የከተማ አስተዳደሩ በልማት፣ በሰላምና በተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ ከመቼውም ጊዜ በበለጠ ተቀራርበው እንደሚሰሩ ይፋ ገልፀዋል።

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %

የአሜሪካ የአፍሪካ ቀንድ ልዩ መልዕክተኛ ዴቪድ ሳተርፊልድ ዛሬ እና ነገ በኢትዮጵየ፣ አዲስ አበባ ቆይታ እንደሚኖራቸው የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መ/ቤት መረጃ ያሳያል።

ልዩ መልዕክተኛ ሳተርፊልድ ከኢትዮጵያ መንግስት፣ ከአፍሪካ ህብረት እና ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት ባለስልጣናት እንዲሁም ከሰብአዊ ድርጅቶች ተወካዮች ጋር ተገናኝተው ይመክራሉ።

አሜሪካ በሰሜን ኢትዮጵያ ያለው ግጭት #ሰላማዊ መቋጫ እንዲያገኝ ጥረት እያደረገች መሆኑ ይታወቃል።

About Post Author

Ethiopian Tribune editor

editor@ethiopiantribune.com

https://ethiopiantribune.com

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %