የኢትዮጵያ ምሁራን ከወዴት አላችሁ…?

በሙሉዓለም ገ/መድኀን

በቀደመው ክፍል አንድ ጽሑፍ፣ ‹‹የኢትዮጵያ ምሁራን ከወዴት አላችሁ…?›› ስንል የምሁራን ክህደት፦ ከዝምታ እና ምንግዴለሽነት እስከ የአዕምሮ ዝሙት ለመፈተሸ ሞክረናል፡፡ ምሁር ማለት ማኅበራዊ ኃላፊነት ያለበት ብቻም ሳይሆን የዚያ ማኅበረሰብ ሕሊና ጭምር እንደሆነ አውስተናል፡፡

ግፍ ሲፈጸም፣ አገር ስትበታተን እና ሕዝብ ሲሰቃይ፣ ‹‹እኔ ከፖለቲካ ነጻ ነኝ›› ማለት፣ ራሱን የቻለ የፖለቲካ ምርጫ ሲሆን፣ ትርጉሙም ‹‹ከአውዳሚነት ጋር ማበር›› እንደሆነ አመላክተናል፡፡ በአሁናዊ ምሳሌ ‹‹እኔ ከፖለቲካ ነጻ ነኝ›› ማለት፣ ከኦሕዴድ አገር አፍራሽነት ጎን መሰለፍ እንደማለት መሆኑን እያስታወስን ሦስተኛውን ክፍል እንዲህ እንዘልቃለን፦

በማኅበረሰባዊ እና በፖለቲካ ኃልዮቶች ትንተና መሠረት፣ የምሁራን ዝምታ/ምንግዴለሽነት አልያም ለአገዛዝ ማደር የኅብረተሰቡን የዕውቀት መጠቆሚያ በማሳሳት፣ ስሁት ንቃተ-ሕሊና እንዲስፋፋ ያደርጋል። በዚህም ምክንያት፣ ሕዝቡ እውነትን ከሐሰት፣ ስትራቴጂካዊ ስህተትን ከትክክለኛ ፖሊሲ የሚለይበትን መብራት የሚያጣው ምሁራኑ ቤታቸውን በዝምታ ሲከሉ ወይም ለጥቅም ሲሉ ሐሰትን ሲሰብኩ ነው።

ይኽንን እውነታ የናዚ እልቂት ተራፊው እና የኖቤል ተሸላሚው ኤሊ ዋይዝል እጅግ ዝነኛ በሆነው ‹‹የምንግዴለሽነት አደጋዎች›› ንግግሩ ላይ ካሰፈረው ሐሳብ ጋር ማያያዝ ይቻላል።

አንድሬ ጌዴ የተሰኘው ጸሓፊ፣ ‹‹መነገር ያለበት ኹሉም ነገር አስቀድሞ ተነግሯል፤ ዳሩ ማንም ያደምጠ የለምና ኹሉም እንደገና መነገር አለበት›› እንዳለው ነውና፣ ዋይዝልን ሰፋ አድርገን እንጠቀሰው፡፡ ዋይዝል እንዲህ አለ፦

‹‹ምንግዴለሽነት ምላሽ አይደለም። ምንግዴለሽነት ስሜት አይደለም። ምንግዴለሽነት የበጎ መጥፋትም ሆነ ክፉ መሆን አይደለም፤ ይልቅስ ሁለቱን መሻገር ነው። እንዲያውም ምንግዴለሽነት ጅምር አይደለም፤ ፍጻሜ ነው። እናም፣ ምንግዴለሽነት ምንጊዜም የበዳዩ ወዳጅ ነው፤ ምክንያቱም በደል ፈጻሚውን እንጂ መቼም ቢሆን ሰለባውን አይጠቅምምና። ሰለባው ዝምታን ሲጋፈጥ፣ ማንም ሰው ፈጽሞ ሊረዳው አይችልም፤ ገዳዮቹ ሲጨፈጭፉ ግን ዝምታው ያበረታታቸዋል እንጂ ፈጽሞ አያቆማቸውም። የበጎ አድራጎት ተቃራኒው ክፉ መሆን ሳይሆን፣ የፍቅር ተቃራኒው ጥላቻ እንዳለመሆኑ ኹሉ፤ የሕይወት ተቃራኒው ሞት እንዳልሆነ ሁሉ፤ የፍቅር ተቃራኒው ምንግዴለሽነት ነው፤ የውበት ተቃራኒው ምንግዴለሽነት ነው፤ የእውቀት ተቃራኒው ምንግዴለሽነት ነው፤ የሰላም ተቃራኒውም ምንግዴለሽነት ነው። ከዚህ ኹሉ በላይ፣ ምንግዴለሽነት ኃጢአት ብቻ ሳይሆን ተበዳዮችን መቅጣት ጭምር ነው።››

በኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ ሲታይ፣ ምሁራን ከግል ደኅንነት ወይም ከጥቅም ፍለጋ ተነስተው የሚያሳዩት ዝምታ እና ምንግዴለሽነት ገለልተኛ ሳይሆን ለበዳዮች ማደር ነው። ዋይዝል እንዳለው ምንግዴለሽነት ሰለባውን ተስፋ ያስቆርጣል፤ አጥፊውን ግን ያበረታታል።

በኹለተኛ ደረጃ፣ በፈረንሳዊው ታዋቂ የማኅበረሰብ ጥናት ሊቅ ፒየር ቡርዲዮ ‹የተቋማዊ እና የባህል ካፒታል› ኃልዮት እንደሚታየው፣ ምሁራን ዩኒቨርሲቲዎችን፣ የምርምር ማዕከላትን እና የመንግስት ተቋማትን በገለልተኝነት እና በባለሙያነት ማሥተዳደር ሲገባቸው፣ ለጊዜያዊ የፖለቲካ ፍጆታ ሲሉ ተቋማትን ሲያበላሹ አገር አቅም አልባ እና ኦና ትሆናለች።

በመጨረሻም፣ በጀርመናዊው ፈላስፋ ጀርገን ኻበርማስ ‹የግንኙነታዊ ምክንያታዊነት› ኃልዮት እንደተገለጸው፣ ጤናማ እና ዴሞክራሲያዊ ማኅበረሰብ ሊገነባ የሚችለው በነጻ የአደባባይ የሐሳብ ክርክር፣ በግልጽ ውይይት እና በጋራ መግባባት እንጂ በጉልበት እና በጭፍን ትዕዛዝ አይደለም፤ ይሁን እንጂ የዕውቀት ባለቤቶች ዝም ሲሉ ወይም ለአሸናፊዎች ማድላት ሲጀምሩ፣ የአገርን ውስብስብ ቀውሶች በምርምር፣ በምክክር እና በሰላማዊ መንገድ ከመፍታት ይልቅ፣ ችግሩን በጦርነት፣ በግጭት እና በጭፍን ድጋፍ ለማባባስ ሰፊ መንገድ ይከፍታሉና።

ዛሬ ኢትዮጵያ የገጠማት የህልውና አደጋ የሰዎች እጥረት አይደለም፤ የሕሊና እና የዕውቀት ድርቀት እንጂ። ምሁራኑ ከዝምታ ማደንዘዣቸው ነቅንቅ ብለው ሳይወጡ እና አዕምሯቸውን ለገዥዎች ጥቅም አሳልፈው ከሚሰጡበት የአዕምሮ ዝሙት ርኩሰት ሳይላቀቁ፣ የአገርን ሰላም እና ዴሞክራሲ ማረጋገጥ ፈጽሞ አይቻልም። በዚኽ ሁኔታ ኢትዮጵያ መቀጠሏም ፍጹም አጠራጣሪ ሆኗል፡፡

እውነተኛ ምሁርነት የሚለካው ከአገዛዝ ጋር ባለው ጥገኛ ዝምድና ሳይሆን፣ ለሕዝብ ስቃይ ባለው ልዕልናዊ ድምፅ እና ለተረጋገጠ እውነት ባለው ጽኑ መታመን ነው። ከዚህ አዙሪት መውጣት ካልተቻለ፣ የታሪክ ፍርድ በዝምተኛውም ሆነ በባለ አዕምሯዊ ሻጩ ላይ እጅጉን ከባድ ይሆናል። ታሪክ እኛ ጋር ሲደርስ አይሳሳትምና!

የመፍትሔ አቅጣጫ…

ምሁራን ከዝምታ ወደ ኃላፊነት፣ ከተላላኪነት ወደ ነፃ አስተሳሰብ መሻገር አለባቸው፡፡ የአንድ አገር ቀውስ የሚፈታው በፖለቲከኞች ብቻ አይደለም። ምሁራንም የመፍትሔው አካል ናቸው። ስለዚህ ዛሬ የሚያስፈልገው ምሁራንን በጠቅላላ መኮነን ሳይሆን፣ የእውቀት ነፃነትን፣ የሙያ ሥነ-ምግባርን እና ለሕዝብ ያለውን ማኅበራዊ ኃላፊነት እንደገና መገንባት ነው።

መደምደሚያ

በመጨረሻ፣ የኢትዮጵያ ችግር የምሁራን ብቻ ችግር አይደለም፤ የሁላችንም ችግር ነው። ሆኖም ምሁር ከሌሎች የሚለየው እውቀት ስላለው ብቻ ሳይሆን፣ ያለውን እውቀት በኃላፊነት ለመጠቀም የሚጠበቅበት ተጨማሪ ግዴታ ስላለበት ነው።

ስለዚህ የዛሬው ጥያቄ ‹‹ምሁራን የት ናችሁ?›› ብቻ አይደለም። የበለጠ ጥልቅ ጥያቄው፦ ‹‹እውቀታችሁን ለማን እና ለምን ትጠቀማላችሁ?›› የሚለው ነው።

ምሁር የሥልጣን ጌጥ ሳይሆን የእውነት ጠባቂ፣ የፕሮፓጋንዳ ማጉያ ሳይሆን የማስረጃ ተንታኝ፣ የፍርሃት ተከታይ ሳይሆን የሕሊና ድምፅ መሆን አለበት። ኢትዮጵያ የምትፈልገው በየትኛውም ወገን የሚገኝ ተላላኪ ምሁር ሳይሆን፣ ለእውነት የሚገዛ ነፃ ምሁር ነው። ይህም የምሁራን ብቻ ሳይሆን፣ የመላው ማኅበረሰብ የወደፊት የሞራል እና የእውቀት ፈተና ነው።

አንድ አገር የሚፈርሰው በጦርነት ብቻ አይደለም፤ እውነት ሲደበቅ፣ ሕሊና ሲዝል፣ እውቀት ሲሸጥ እና ዝምታ እንደ ጥበብ ሲቆጠርም ነው። አገር በመጀመሪያ በአእምሮ ትፈርሳለች፤ ከዚያም በተቋማት፣ በማኅበረሰብ እና በመጨረሻ በጂኦግራፊ ትከፋፈላለች። ስለዚህ የኢትዮጵያ ምሁራን ዛሬ የተለመደውን ‹‹እኔ ከፖለቲካ ነጻ ነኝ›› የሚለውን የምቾት መጋረጃ ሊያነሱ ይገባል።

የምሁር ገለልተኝነት ለግፍ አገዛዝ ዝም ማለት ሳይሆን፣ ለእውነት በማስረጃ መቆም ነው። ዛሬ የሚያስፈልገው ምሁር ሥልጣን ሲያይ የሚጎነበስ፣ ጥቅም ሲያገኝ እውነትን የሚለውጥ፣ ሕዝብ ሲሰቃይ ‹‹እኔ ምን አገባኝ?›› የሚል ምሁር አይደለም። የሚያስፈልገው ምሁር እውነትን ከሐሰት፣ ፖሊሲን ከፕሮፓጋንዳ፣ የሕዝብን ጥቅም ከግል ጥቅም መለየት የሚችል ነው። ወንጀልን በማንም ላይ ቢፈጸም የሚያወግዝ፣ የተጎጂውን ድምፅ የሚያሰማ፣ ለሰላም መንገድ የሚያሳይ እና ለመንግሥትም ሆነ ለተቃዋሚ ኃይሎች ተመሳሳይ የማስረጃ መለኪያ የሚጠቀም ምሁር ነው።

ኢትዮጵያ የምትፈልገው ብዙ የዲግሪ ማዕረግ ያላቸው ሰዎች ብቻ አይደሉም፤ የእውቀት ክብርን የሚጠብቁ ሰዎች ናቸው። የዩኒቨርሲቲ ዋጋ በሕንፃው ብዛት አይለካም፤ እውነትን በነፃነት ለመናገር በሚችሉ አእምሮዎች ነው የሚለካው።

ስለዚህ ጥያቄው ከእንግዲህ ‹‹የኢትዮጵያ ምሁራን ከወዴት ናችሁ?›› ብቻ አይደለም። ጥያቄው፦ ‹‹ኢትዮጵያ በምትፈተንበት ይህ ወሳኝ ዘመን፣ እውቀታችሁን ለማን ታውላላችሁ? ለሥልጣን? ለጥቅም? ለወገንተኝነት? ወይስ ለእውነት፣ ለፍትሕ እና ለአገር?››

የዛሬው የምሁር ውሳኔ የነገውን ትውልድ ታሪክ ሊጽፍ ይችላል። ዝምታችሁ የቀውሱ አካል ሊሆን ይችላል፤ እውቀታችሁ ግን የመፍትሔው መጀመሪያ ሊሆን ይችላል።

ማጠቃለያ · ክፍል ፪ አለቀ

© ዘ ኢትዮጵያን ትሪቢዩን · መጣጥፉ የጸሐፊውን አመለካከት የሚያንጸባርቅ ነው። የተጠቀሱት ግለሰቦችና አካላት የማብራሪያና የመልስ መብት አላቸው።